Vrouwen van binnenuit: Politiek Bonaire eerder mensonvriendelijk dan vrouwonvriendelijk

KRALENDIJK – Is de politiek op Bonaire vrouwonvriendelijk? Die vraag kreeg de afgelopen weken nieuwe actualiteit nadat voormalig gedeputeerde en interim-voorzitter van UPB Jolinda Craane in verschillende radio-interviews de discussie opende over de positie van vrouwelijke leiders binnen de Bonairiaanse politiek.

Voor Bonaire.nu vormden die uitspraken aanleiding om dezelfde vraag voor te leggen aan vrouwen uit het gehele Bonairiaanse politieke spectrum. Voor deze inventarisatie werden voormalige gedeputeerden, huidige en voormalige eilandsraadsleden, een onafhankelijk raadslid, Craane zelf en kandidaten van verschillende partijen benaderd.

De uitkomst blijkt genuanceerder dan de recente publieke discussie misschien doet vermoeden. Vrijwel geen van de geïnterviewden bestempelt de politiek op Bonaire zonder meer als vrouwonvriendelijk. Tegelijkertijd beschrijven verschillende respondenten wel een politieke cultuur waarin vrouwen soms anders worden beoordeeld dan mannen of waarin vrouwelijk leiderschap op extra weerstand kan stuiten.

Voormalig gedeputeerde Nina den Heyer behoort tot die laatste groep. Zij noemt de Bonairiaanse politiek geen vrouwonvriendelijke omgeving, maar wel “nog altijd een mannenwereld”. Volgens haar worden vrouwelijke politici vaker aangesproken op hun uiterlijk of karakter dan op de inhoud van hun standpunten. “Vrouwen worden eerder aangevallen op basis van hun uiterlijk of karakter dan op de inhoud,” zegt zij. Opmerkingen dat een vrouw “weer emotioneel is” of dat “het wel weer die tijd van de maand zal zijn”, zijn volgens haar niet ongebruikelijk. Tegelijkertijd benadrukt Den Heyer dat zij dit ziet als een breder maatschappelijk verschijnsel dat zich niet uitsluitend binnen de politiek voordoet.

Ook voormalig gedeputeerde Anjelica Cicilia ziet ruimte voor verbetering. Volgens haar worden vrouwen die zich zakelijk en direct opstellen sneller als arrogant of emotioneel bestempeld dan mannen. Zij spreekt van een machocultuur, maar legt tegelijkertijd nadruk op de eigen houding van vrouwelijke politici. “Ik laat niet eens de ruimte voor de gedachte dat vrouwen minder in hun mars hebben,” zegt zij. “Ik ben gewoon gelijk. Punt.”

Voormalig gedeputeerde en huidig interim-voorzitter van UPB Jolinda Craane nuanceert de vraag verder, maar kiest daarbij een andere invalshoek. Volgens haar draait de discussie niet zozeer om de vraag of de politiek vrouwonvriendelijk is, maar om de vraag of de politieke cultuur werkelijk ruimte biedt aan vrouwelijk leiderschap. Zij stelt dat vrouwen doorgaans worden geaccepteerd zolang zij een verbindende rol vervullen, maar dat de weerstand toeneemt zodra zij de politieke koers willen bepalen of bestaande machtsverhoudingen uitdagen. “Het is niet dat de politiek op Bonaire per definitie vrouwonvriendelijk is, maar dat onze politieke cultuur nog moeite lijkt te hebben met vrouwen die niet alleen willen meedoen, maar ook de richting willen bepalen.”

UPB-raadslid Simeona (Yona) Chirino-Felida gaat daarin nog een stap verder. Zij ziet de lokale politiek als onderdeel van een bredere machocultuur waarin vrouwen nog altijd harder moeten vechten voor erkenning en geregeld met subtiele vormen van tegenwerking worden geconfronteerd. Opvallend is dat zij die verantwoordelijkheid niet uitsluitend bij mannen legt. “Ook vrouwen maken deel uit van de groep die vrouwelijke politici in de weg staat,” zegt zij.

Daar tegenover staat een meerderheid van de geïnterviewden die de kwalificatie vrouwonvriendelijk niet onderschrijft.

Gianni van den Heuvel-Guerrero, die bij de laatste eilandsraadsverkiezingen kandidaat was voor de Democratische Partij (DP), ziet vrouwen juist als een verrijking voor de politiek. Volgens haar brengen zij vaak een directere bestuursstijl mee en maken zij minder gebruik van politieke spelletjes. “Vrouwen in de politiek zijn directer en maken minder gebruik van manipulatie dan mannen.”

Ook Esther Bernabela, jarenlang nummer twee op de kandidatenlijst van UPB en inmiddels actief voor MPB, ziet geen aanwijzingen dat vrouwen als groep worden achtergesteld. Zij wijst erop dat vrouwen tegenwoordig nadrukkelijk vertegenwoordigd zijn op kandidatenlijsten, in de eilandsraad en eerder ook in bestuurscolleges. Eventuele onvriendelijkheid schrijft zij eerder toe aan politieke of persoonlijke verhoudingen dan aan het geslacht van de betrokken politicus. “Politiek op Bonaire vrouwonvriendelijk? Nee.”

M21-fractievoorzitter Désirée (Desi) Coffie sluit zich daarbij aan. Volgens haar is de politiek een harde omgeving voor iedereen en heeft zij de weerstand die zij tijdens haar politieke loopbaan ondervond nooit gekoppeld aan het feit dat zij een vrouw is. “De politiek is hard voor iedereen.”

Misschien wel de meest treffende samenvatting van de rondgang komt van psychologe en voormalig raadslid Renata Domacasse. Zij zegt de politiek op Bonaire niet als vrouwonvriendelijk te hebben ervaren, maar wel als “mensonvriendelijk”. Volgens haar worden politici al snel niet meer als mens gezien zodra zij een publieke functie vervullen en worden persoonlijke aanvallen daarbij niet geschuwd. “Niemand wordt gespaard.”

Ook onafhankelijk eilandsraadslid Salma Serberie ziet geen wezenlijk verschil tussen mannen en vrouwen binnen de Bonairiaanse politiek. Volgens haar vraagt het politieke werk van iedereen dezelfde weerbaarheid en integriteit. Zij vindt dat de aandacht minder zou moeten uitgaan naar politieke strijd en meer naar het dienen van de gemeenschap. “De focus moet liggen op het werken voor de mensen en voor de gemeenschap.”

DP-raadslid Rolanda Hellburg-Makaai sluit zich grotendeels aan bij dat geluid. Volgens haar is de positie van vrouwen in de Bonairiaanse politiek de afgelopen jaren sterker geworden, al blijft er ruimte voor verdere groei. Zij wijst op de concrete verhoudingen in de eilandsraad: van de negen zetels worden er vier bezet door vrouwen en vijf door mannen. „De vrouwen zijn goed vertegenwoordigd in de eilandsraad en leveren een waardevolle bijdrage aan de ontwikkeling en het bestuur van Bonaire,” zegt zij. Hellburg-Makaai ziet geen aanwijzingen dat vrouwelijke politici anders worden behandeld dan hun mannelijke collega’s. „Ik vind niet dat vrouwen in de lokale politiek anders worden behandeld dan mannelijke collega’s.”

De rondgang van Bonaire.nu laat daarmee zien dat de discussie onder vrouwelijke politici aanzienlijk genuanceerder ligt dan het publieke debat van de afgelopen weken deed vermoeden. Vrijwel niemand spreekt van een structureel vrouwonvriendelijke politiek. Wel signaleren verschillende respondenten een politieke cultuur waarin vrouwen soms anders worden beoordeeld of waarin vrouwelijk leiderschap meer weerstand kan oproepen. De meesten zijn het er echter over eens dat de Bonairiaanse politiek vooral een harde omgeving is voor iedereen die ervoor kiest zich publiekelijk in te zetten.