KRALENDIJK – Het RIVM speelde een adviserende en voorbereidende rol rond het voedselketenonderzoek op Bonaire, maar voerde de laboratoriumanalyses zelf niet uit. Uit via een Wob-verzoek verkregen documenten blijkt dat het onderzoek juist bedoeld was als eerste stap richting een groter milieu- en gezondheidsonderzoek waarbij het RIVM betrokken zou worden.
Tegelijkertijd heeft het Openbaar Lichaam Bonaire (OLB) geen e-mails of brieven aangetroffen waarin het RIVM zelf als afzender of geadresseerde voorkomt. Ook is bij het OLB geen concept of eindversie gevonden van een afzonderlijk aangekondigd RIVM-onderzoek.
Groter onderzoek in voorbereiding
Uit een bestuurlijke notitie van de GGD blijkt dat eerdere onderzoeken naar branden en de voormalige afvalverbrandingsinstallatie aanleiding waren voor vervolgonderzoek. Daarbij wordt specifiek verwezen naar onderzoek van de Milieuongevallen Dienst van het RIVM uit november 2024.
Volgens de GGD werkte het RIVM vervolgens aan een verkenningsfase voor breder onderzoek naar milieu- en gezondheidsaspecten op Bonaire. Die verkenning zou in februari 2026 worden afgerond. Vooruitlopend daarop wilde het Bestuurscollege alvast een eerste beeld krijgen van mogelijke verontreiniging in lokale voedselproducten rond Lagun.
Het voedselketenonderzoek moest daarmee nadrukkelijk dienen als tussenstap. In eerdere bestuurlijke stukken staat dat de resultaten relevante input zouden vormen voor het grootschalige milieu- en gezondheidsonderzoek waarvoor het RIVM was benaderd.
Geen correspondentie met RIVM gevonden
Juist over die rol bestond bij Bonaire.nu onduidelijkheid. De redactie vroeg de GGD om onderliggende analyses en duidelijkheid over wie het onderzoek had uitgevoerd. Een inhoudelijke reactie bleef uit.
Daarop diende Bonaire.nu op 15 mei een Wob-verzoek in. Daarbij werd onder meer gevraagd om correspondentie tussen het OLB, de GGD Bonaire, Bonlab, het RIVM en andere betrokken instanties.
De zoekactie van het OLB leverde geen e-mail- of briefcorrespondentie op waarin het RIVM zelf als afzender of geadresseerde voorkomt. In interne documenten wordt echter wel verwezen naar overleg met het RIVM, het voornemen om onderzoeksresultaten met het instituut te delen en mogelijk vervolgonderzoek.
Geen afzonderlijk RIVM-rapport aangetroffen
Bonaire.nu vroeg via de Wob ook om concepten, eindversies en begeleidende documenten van het aangekondigde RIVM-onderzoek.
Na een gerichte zoekactie zijn bij het OLB geen concept- of eindversies van een afzonderlijk RIVM-onderzoek aangetroffen. Wel zijn bestuurlijke stukken en interne e-mails gevonden waarin wordt verwezen naar overleg met het instituut en mogelijk vervolgonderzoek.
Uit andere stukken blijkt bovendien dat een uitgebreider vervolgonderzoek werd voorzien. Dat onderzoek zou meer duidelijkheid moeten geven over schadelijke stoffen in dieren die worden gegeten, mogelijke gezondheidsrisico’s en eventueel noodzakelijke maatregelen. Het OLB schreef dat dit waarschijnlijk zou worden gecombineerd met andere milieu- en gezondheidsonderzoeken naar aanleiding van het RIVM-onderzoek.
Wageningen deed laboratoriumanalyses
De Wob-procedure maakt ondertussen wel duidelijk wie het oorspronkelijke voedselketenonderzoek uitvoerde.
De onderzoeksopzet werd gemaakt door de GGD en Bonlab. Bonlab verzorgde de monstername, voorbereiding en het transport van de monsters. De laboratoriumanalyses werden uitgevoerd door Wageningen Food Safety Research (WFSR).
Onder de openbaar gemaakte stukken bevinden zich uitgebreide analysecertificaten van WFSR voor onder meer eieren, groenten, vis, geitenvlees en geitenvet.
Daarmee is de rolverdeling inmiddels duidelijker: het RIVM voerde het indicatieve voedselketenonderzoek niet uit, maar de resultaten waren volgens de GGD wel bedoeld als bouwsteen voor uitgebreider milieu- en gezondheidsonderzoek. Wat dat vervolgonderzoek uiteindelijk precies omvat en in welke vorm het wordt uitgevoerd, blijkt nog niet uit de openbaar gemaakte stukken.
