Nieuwe analyse schetst somber beeld van natuur Caribisch Nederland: vooral koraal zwaar getroffen

KRALENDIJK – De natuur in Caribisch Nederland verkeert in een slechtere staat dan die in Europees Nederland en blijft verder achteruitgaan. Dat schrijven onderzoekers van Wageningen University & Research (WUR), onder wie koraalonderzoeker Erik Meesters, in een nieuw overzichtsartikel in het vakblad De Levende Natuur. Volgens de onderzoekers zijn vooral de koraalriffen de afgelopen jaren hard geraakt door klimaatverandering en ziekte.

De auteurs stellen dat de jaren 2023 en 2024 uitzonderlijk zwaar waren voor het koraal. Door langdurig warm zeewater en de uitbraak van de Stony Coral Tissue Loss Disease is sprake van een sterke afname van zowel de levende koraalbedekking als de diversiteit van koraalsoorten.

Hoewel de onderzoekers spreken van een "zeer grote terugval", worden in het artikel geen concrete percentages genoemd voor de huidige koraalbedekking. Wel benadrukken zij dat de ontwikkeling zorgwekkend is.

Meer leefgebieden in ongunstige staat

Niet alleen het koraal staat onder druk. Volgens de onderzoekers is het aandeel leefgebieden dat als matig tot zeer ongunstig wordt beoordeeld gestegen van 45 procent in de vorige beoordeling naar 61 procent. Voor soorten en soortgroepen nam dat toe van 50 naar 71 procent. De onderzoekers merken daarbij op dat de beoordelingen niet volledig één-op-één vergelijkbaar zijn, omdat inmiddels meer soorten zijn meegenomen in de analyse.

In vergelijking met Europees Nederland scoort Caribisch Nederland volgens de auteurs duidelijk slechter. Waar in Europees Nederland nog een deel van de habitats en soorten een gunstige staat van instandhouding heeft, is dat in Caribisch Nederland nauwelijks het geval.

Meerdere bedreigingen

Volgens de onderzoekers wordt de natuur op de eilanden door verschillende factoren tegelijkertijd onder druk gezet. Voor de koraalriffen noemen zij onder meer overbevissing, vervuiling door sediment en voedingsstoffen, orkaanschade en de stijgende zeewatertemperaturen. Deze omstandigheden maken koralen bovendien gevoeliger voor ziekten.

Op het land spelen vooral overbegrazing door loslopend vee, invasieve soorten en de gevolgen van verstedelijking een belangrijke rol. Daarnaast wijzen de onderzoekers op erosie, vervuild afstromend regenwater en een gebrek aan beschermende maatregelen bij ruimtelijke ontwikkelingen.

Actief natuurherstel nodig

Volgens de auteurs is de druk op de natuur inmiddels zo groot dat actief herstel noodzakelijk is. Zij pleiten voor zogenoemde ‘Nature-based Solutions’, waarbij de natuurlijke processen zoveel mogelijk worden hersteld. Als voorbeeld noemen zij het herstel van dichtgeslibde mangrovegebieden, waardoor zeegrasvelden en jonge vissen weer meer ruimte krijgen om zich te ontwikkelen.

Het overzicht verscheen in de Caribische special van De Levende Natuur en is gebaseerd op de meest recente beoordeling van de staat van de natuur in Caribisch Nederland. Lees hier het gehele artikel.