Nina den Heyer vraagt Tweede Kamer: hoeveel is gelijkwaardigheid voor Bonaire werkelijk waard?

KRALENDIJK – Voormalig gedeputeerde en inwoner van Bonaire Nina den Heyer heeft zich in een open brief tot de leden van de Tweede Kamer gewend naar aanleiding van de recente stijging van de elektriciteitstarieven op Bonaire. Den Heyer, die zowel op Bonaire als in Nederland over een breed netwerk beschikt, stelt dat de tariefsverhoging een veel dieper liggend probleem blootlegt dan alleen stijgende energiekosten.

Volgens haar toont de bijna 30 procent hogere variabele elektriciteitsprijs aan dat de beloofde gelijkwaardigheid tussen Europees Nederland en Caribisch Nederland in de praktijk tekortschiet. Zij stelt dat inwoners van Bonaire onevenredig worden geraakt door internationale ontwikkelingen, terwijl koopkrachtbescherming en bestaanszekerheid in Europees Nederland wel hoog op de politieke agenda staan.

Geopolitieke spanningen

Den Heyer erkent dat Water- en Energiebedrijf Bonaire (WEB) heeft uitgelegd dat de tariefsverhoging grotendeels het gevolg is van internationale ontwikkelingen op de energiemarkt, waaronder de geopolitieke spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran. Volgens haar is die uitleg feitelijk juist, maar maakt die tegelijkertijd duidelijk hoe kwetsbaar Bonaire nog altijd is voor externe ontwikkelingen.

In haar brief wijst zij erop dat al jarenlang wordt gesproken over energietransitie, duurzaamheid en het verminderen van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. Volgens Den Heyer is het daarom gerechtvaardigd om de vraag te stellen of de gemaakte keuzes en investeringen daadwerkelijk hebben geleid tot de weerbaarheid die inwoners van Bonaire mochten verwachten.

Hoewel zij waardering uitspreekt voor de verlaging van het vaste tarief dankzij aanvullende Nederlandse middelen, benadrukt zij dat incidentele compensatie geen structurele oplossing biedt. Volgens haar blijft de fundamentele vraag bestaan waarom inwoners van Bonaire nog steeds disproportioneel worden blootgesteld aan internationale prijsschommelingen.

Kamervragen

Den Heyer trekt daarbij een vergelijking met Europees Nederland. Zij stelt dat een vergelijkbare stijging van de elektriciteitsprijs daar vrijwel zeker zou leiden tot Kamervragen, politieke debatten en maatregelen om burgers te beschermen. Op Bonaire wordt een dergelijke verhoging volgens haar vooral gepresenteerd als een onvermijdelijke economische realiteit.

In haar oproep aan de Tweede Kamer vraagt Den Heyer om de tariefstijging niet als een lokaal incident te beschouwen, maar als een signaal dat de structurele kwetsbaarheid van Caribisch Nederland nog onvoldoende is aangepakt. Zij roept de Kamer op na te denken over de bescherming die inwoners van Bonaire mogen verwachten, over de wijze waarop de energietransitie daadwerkelijk kan bijdragen aan betaalbaarheid en onafhankelijkheid en, vooral, over de vraag hoe invulling wordt gegeven aan de belofte van gelijkwaardigheid binnen het Koninkrijk.

Zelfde mate van aandacht?

Volgens Den Heyer gaat de discussie uiteindelijk niet alleen over elektriciteit, maar over de vraag of Nederlandse burgers, ongeacht of zij in Den Haag, Ameland of Bonaire wonen, mogen rekenen op dezelfde mate van aandacht, bescherming en politieke verantwoordelijkheid. Die vraag, zo besluit zij haar brief, verdient een antwoord.