Bonaire wil bevolkingsgroei fors afremmen en kiest voor andere koers richting 2050

KRALENDIJK – Bonaire moet de bevolkingsgroei veel sterker gaan sturen, minder afhankelijk worden van groei in het toerisme en fors investeren in woningen, infrastructuur, natuur en lokale productie. Dat zijn enkele van de belangrijkste voorstellen uit het eindrapport Vishon Boneiru 2050, dat door het Bestuurscollege aan de Eilandsraad is aangeboden ter vaststelling. Het document werd op 1 juli door de Eilandsraad ontvangen.

De toekomstvisie moet richting geven aan de ontwikkeling van Bonaire tot 2050. Volgens de commissie kan het eiland niet doorgaan op dezelfde weg. Zonder duidelijke keuzes dreigt Bonaire volgens het rapport zijn identiteit en verdienvermogen te verliezen en kan onherstelbare schade ontstaan.

Een van de meest opvallende onderdelen gaat over de bevolkingsgroei. De commissie stelt voor om migratie veel gerichter te sturen en vooral mensen toe te laten die nodig zijn op de arbeidsmarkt.

Fors lager migratiesaldo

Volgens berekeningen in het rapport zou Bonaire bij een jaarlijks positief migratiesaldo van 250 personen in 2050 ongeveer 33.000 inwoners tellen. Bij een saldo van 500 per jaar loopt dat op tot ongeveer 40.000 inwoners. Als het migratiesaldo rond de 1.000 personen per jaar blijft, zoals volgens de commissie sinds 2020 ongeveer het geval is, zou Bonaire in 2050 rond de 54.000 inwoners kunnen hebben.

De conclusie van de commissie is daarom duidelijk: om de bevolkingsgroei te beheersen moet het migratiesaldo aanzienlijk worden verlaagd. Bonaire en het Rijk zouden beleid moeten invoeren waarmee meer grip ontstaat op wie zich op het eiland mag vestigen. Daarbij moet ook worden gekeken naar vestigings- en directievergunningen voor bedrijven.

Tegelijkertijd moet migratie niet volledig worden afgeremd. Bonaire heeft vanwege de vergrijzing en personeelstekorten juist buitenlandse arbeidskrachten nodig, bijvoorbeeld in de zorg, het onderwijs, de horeca en technische beroepen. Het uitgangspunt wordt daarom gerichte en beheerste groei.

Niet méér toeristen als uitgangspunt

Ook voor het toerisme stelt de commissie een andere koers voor. In plaats van een sterke groei van het aantal bezoekers moet Bonaire zich richten op toeristen die binnen de bestaande capaciteit meer economische waarde opleveren.

Daarbij zijn natuur en cultuur volgens de commissie essentieel. De gedachte is dat Bonaire juist door zijn bijzondere natuur en eigen identiteit meer waarde uit het toeristische product kan halen, zonder steeds meer bezoekers te hoeven ontvangen. De commissie stelt dat het eiland daarbij ook bereid moet zijn om kansen op korte termijn te laten liggen als die ten koste gaan van natuur of cultuur.

Meer woningen en infrastructuur

Een groot deel van de plannen draait daarnaast om het wegwerken van achterstanden. De huidige infrastructuur is volgens het rapport onvoldoende meegegroeid met de bevolking.

Voor 2050 wordt onder meer voorgesteld dat binnen de bebouwde kom alle wegen zijn verhard, dat er betere fiets- en wandelroutes komen en dat de verbinding tussen Rincon en Kralendijk wordt verbeterd. Ook moeten de afwateringssystemen op orde zijn, de haven worden geoptimaliseerd en moet er een tweede waterfabriek zijn.

Ook de woningmarkt krijgt nadrukkelijk aandacht. De sociale woningvoorraad moet worden uitgebreid en uiteindelijk moet de wachtlijst voor sociale huur worden weggewerkt. Daarnaast moeten koopwoningen beter bereikbaar worden voor huishoudens met een middeninkomen en moet er meer aandacht komen voor geschikte woningen voor ouderen.

Minder afhankelijk van import

Economisch moet Bonaire volgens de visie zelfstandiger worden. Dat betekent niet dat het eiland volledig zelfvoorzienend moet worden, maar wel dat de afhankelijkheid van internationale aanvoer wordt verminderd.

De commissie noemt onder meer meer lokale productie, investeringen in landbouw, hernieuwbare energie en regionale samenwerking. Ook moet Bonaire nieuwe economische kansen benutten die passen bij de positie van het eiland binnen Nederland en de toegang tot internationale fondsen.

Daarnaast wordt voorgesteld om de energievoorziening volledig te verduurzamen, afvalwater zoveel mogelijk te zuiveren en opnieuw te gebruiken en toe te werken naar een circulaire economie met zo weinig mogelijk afval.

Niet opnieuw een rapport voor de la

De commissie waarschuwt nadrukkelijk dat Vishon Boneiru 2050 geen verzameling losse ideeën moet worden waar bestuurders naar keuze onderdelen uit kunnen halen. Volgens het rapport moet de visie als één samenhangend kader worden uitgevoerd.

Daarbij wijst de commissie ook kritisch naar het verleden. Adviesrapporten en bestuurlijke afspraken zijn volgens haar vaker opgesteld zonder dat de uitvoering voldoende van de grond kwam. Ook bij het bekende rapport-Pourier gebeurde dat. Gebrek aan politieke wil, bestuurlijke continuïteit en betrokkenheid van de samenleving worden daarbij als oorzaken genoemd.

Om te voorkomen dat dit opnieuw gebeurt, wordt een aparte structuur voorgesteld. Er zou een bestuurlijke tafel moeten komen met de gezaghebber van Bonaire en de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken. Daarnaast moet een regieraad de dagelijkse uitvoering volgen en waar nodig kunnen ingrijpen richting zowel het Openbaar Lichaam Bonaire als ministeries in Den Haag.

Eilandsraad aan zet

Het is uiteindelijk aan de Eilandsraad om Vishon Boneiru 2050 vast te stellen. De bedoeling is dat vervolgens ook de Nederlandse regering de visie als richtinggevend kader vaststelt. Het Bestuurscollege en het Rijk zouden daarna gezamenlijk verantwoordelijk worden voor de uitvoering.

De commissie werd in mei 2025 ingesteld door het Bestuurscollege en staat onder voorzitterschap van Frits Goedgedrag. Verder maken Joanne Nicastia, Paul Comenencia, Giordano Molina en Koert van Buiren er deel van uit. Voor het rapport is gebruikgemaakt van bestaand onderzoek, data en gesprekken met deskundigen en lokale belanghebbenden.

Lees hier het hele eindrapport