ILT slaat alarm in nieuw inspectierapport: afvalcrisis op Bonaire escaleert
KRALENDIJK - Het Openbaar Lichaam Bonaire (OLB) heeft stappen gezet om de uitvoering van taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) te verbeteren. Toch zijn het huidige VTH-beleid en de programmering niet actueel en vraagt vooral het toezicht en de handhaving om meer aandacht. Daarnaast is de situatie bij afvalverwerker Selibon sinds augustus 2024 verder verslechterd en nog dringender geworden. Dat blijkt uit een recente inspectie van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT).
Bij bedrijven die vergunningplichtig zijn, met name de zogeheten ‘type III’-bedrijven, verloopt het toezicht door het OLB onvoldoende planmatig. Van de 41 bedrijven die al vóór 2010 een vergunning moesten hebben, beschikken er slechts vijf over een geldige milieuvergunning. Sinds 2024 zijn er wel zes nieuwe aanvragen ingediend, waarvan één ontwerpvergunning in voorbereiding is.
De ILT wijst erop dat het ontbreken van voldoende kennis en capaciteit binnen het OLB leidt tot vertraging in vergunningprocedures en tot een toename van gedoogverklaringen. Daarnaast worden wettelijke termijnen vaak niet gehaald. In Europees Nederland worden deze VTH-taken doorgaans overgedragen aan gespecialiseerde omgevingsdiensten die door de provincie worden aangestuurd. Een dergelijke structuur ontbreekt op Bonaire nog.
Afvalberg bij Selibon groeit verder
Een groot deel van de zorgen van de ILT richt zich op het afvalbedrijf Selibon in Lagun. De hoeveelheid afval die bij het bedrijf wordt gestort blijft toenemen, terwijl concrete plannen voor verwerking of afvoer ontbreken. Hierdoor blijft de afvalberg groeien en is de milieuschade inmiddels aanzienlijk.
Sinds de inspectie van augustus 2024 zijn enkele noodmaatregelen getroffen, zoals het afvoeren van biomedisch afval en het tijdelijk opslaan van asbesthoudend materiaal in opgeknapte zeecontainers. Ook ondergrondse branden zijn deels geblust en slachtafval wordt gecontroleerd begraven. Deze acties lossen echter niet het structurele tekort aan middelen en een krachtige aanpak op, benadrukt de ILT.
Onzekerheid over ondersteuning
Omgevingsdienst Nederland ondersteunt het OLB momenteel bij vergunningverlening en toezicht, wat tot zichtbare verbeteringen heeft geleid. Maar deze ondersteuning loopt eind 2025 af en het is onduidelijk of er een vervolg komt. De ministeries van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) verwachten dat het OLB vanaf 2026 zelf de financiering regelt, maar hierover is nog geen definitieve afspraak gemaakt.
Of het OLB vanaf 1 januari 2026 zelf de verantwoordelijkheid voor de benodigde ondersteuning gaat dragen, lijkt onzeker. Opvallend is dat de autoriteiten op Bonaire ervoor hebben gekozen om komend jaar niet extra te investeren in het aanpakken van de afvalcrisis. Hierdoor blijft de toekomst van de benodigde verbeteringen onduidelijk.
Inspectie op basis van nieuw milieubesluit
De inspectie van de ILT vond plaats van 15 tot en met 19 september 2025. Daarbij werd gekeken naar de naleving van het Inrichtingen- en Activiteitenbesluit BES (IAB BES), dat sinds 1 april 2024 van kracht is. Dit besluit deelt bedrijven op de BES-eilanden in vier milieucategorieën in. Het OLB is verantwoordelijk voor toezicht op categorie I tot en met III, terwijl het Rijk verantwoordelijk is voor de grootste brandstofopslagfaciliteiten (type IV).
De ILT benadrukt dat zonder extra financiële middelen, kennis en structurele maatregelen het risico op verdere milieuvervuiling en onveilige situaties op Bonaire toeneemt. De toezichthouder dringt daarom opnieuw aan op een spoedige en daadkrachtige aanpak van de problematiek.
Lees hier het gehele rapport van het ILT genaamd: Inspectierapport Openbaar Lichaam Bonaire
