Bonaire heeft miljoenen op de plank maar krijgt plannen niet uitgevoerd
KRALENDIJK – Terwijl Bonaire regelmatig kampt met achterstanden, gebrekkige voorzieningen en grote investeringsopgaven, blijft tegelijkertijd een enorme hoeveelheid overheidsgeld liggen. De bestemmingsreserves van het Openbaar Lichaam Bonaire zijn opgelopen tot 85 miljoen dollar. Daarnaast was 20 miljoen dollar aan bijzondere uitkeringen aan het einde van de looptijd nog altijd niet besteed.
Dat blijkt uit de nieuwe halfjaarrapportage van het College financieel toezicht Bonaire, Sint-Eustatius en Saba (Cft BES), die vrijdag naar de Tweede Kamer is gestuurd. Het Cft wijst vooral naar een structureel gebrek aan uitvoeringskracht.
De bestemmingsreserve bestaat uit geld dat de Eilandsraad al voor specifieke doelen heeft bestemd. Tot en met de jaarrekening over 2024 was die pot gegroeid tot 85 miljoen dollar. Volgens het Cft is die groei mede het gevolg van plannen die niet of niet tijdig worden uitgevoerd. De toezichthouder adviseert Bonaire daarom kritisch te bekijken waarvoor het geld nog is gereserveerd en waar nodig opnieuw prioriteiten te stellen.
Ook geld vanuit Nederland blijft liggen
Het probleem beperkt zich niet tot eigen gereserveerde middelen. Volgens het Cft was ook 20 miljoen dollar aan bijzondere uitkeringen niet besteed toen de looptijd van die geldstromen afliep. Dat zijn middelen die vanuit Nederland beschikbaar worden gesteld voor specifieke projecten of beleidsterreinen.
Uit de vierde uitvoeringsrapportage over 2025 bleek bovendien dat naar schatting slechts 61 procent van de voorgenomen activiteiten daadwerkelijk was gerealiseerd. Het Cft noemt onvoldoende uitvoeringskracht inmiddels een structureel thema binnen het financieel toezicht op Bonaire.
Volgens de toezichthouder gaat het daarbij niet alleen om een tekort aan personeel. Ook stabiel bestuur, duidelijke besluitvorming en het stellen van heldere prioriteiten zijn volgens het College noodzakelijk om plannen daadwerkelijk uitgevoerd te krijgen.
Voorzichtige verbetering in 2026
Er zijn volgens het Cft wel tekenen dat de situatie dit jaar verbetert. In het eerste kwartaal van 2026 was aan de batenzijde 30 procent en aan de lastenzijde 26 procent van de begroting gerealiseerd. Dat is duidelijk beter dan in dezelfde periode vorig jaar.
Het Cft waarschuwt wel dat die percentages ook aangegane verplichtingen bevatten. Geld dat administratief is vastgelegd, hoeft dus nog niet daadwerkelijk te zijn uitgegeven.
Ook de kwaliteit van de financiële rapportages verbeterde in het tweede kwartaal. Het Cft zegt samen met het nieuwe bestuurscollege en de versterkte directie Financiën te bekijken hoe die vooruitgang kan worden vastgehouden. Daarbij blijft onder meer verbetering nodig bij de verantwoording van bijzondere uitkeringen en bij het financieel beheer.
