DEN HAAG – Al in 2023 bereidde het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) een mogelijk gezondheidsonderzoek voor naar de medische afvalverbrander van Selibon op Bonaire. Maar toen de gesprekken op gang kwamen, trok het instituut zich terug. Dat blijkt uit een reeks interne overheidsdocumenten die op basis van de Wet open overheid (Woo) zijn vrijgegeven. Reden: er lag geen formele opdracht vanuit het ministerie.
De documenten tonen aan dat zowel het RIVM als het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) op de hoogte waren van de gezondheidsrisico’s. Al bij aanvang van een verkennend onderzoek in februari 2023 stelde adviesbureau EcoVision namens Selibon dat er ‘geen onderzoek nodig is om te concluderen dat de installatie gezondheidsrisico’s met zich meebrengt’.
Toch bleef ingrijpen uit. In juni van datzelfde jaar gaf het RIVM aan ‘even een pas op de plaats’ te maken met verdere betrokkenheid. Het instituut wachtte op een formele opdracht vanuit het ministerie en wilde zonder die duidelijkheid geen vervolg geven aan de inzet.
Bittere bevestiging
Voor bewoners van de wijk Lagun, die al jaren kampen met stankoverlast en gezondheidsklachten, is de openbaarmaking van deze informatie een bittere bevestiging. In een reactie via belangenstichting Pro Lagun stellen zij: “We wachten nu nog steeds op een écht gezondheidsonderzoek. Er is gewoon schade veroorzaakt aan mensen. Hun leven is verkort door de jarenlange uitstoot.”
De afvalverbrander van Selibon, op de vuilstortplaats bij Lagun, verbrandde sinds 2017 medisch afval zonder filters of naverbranding. Uit onderzoek blijkt dat omwonenden dagelijks zes uur lang zijn blootgesteld aan fijnstof, en de rest van het etmaal aan nagift van onvolledig verbrande rookgassen. De situatie wordt in het rapport van EcoVision bestempeld als ‘niet goed leefbaar’.
Buiten gebruik
Ondertussen is de verbrandingsinstallatie al geruime tijd buiten gebruik. Medisch afval wordt opgeslagen in stalen containers op de stortplaats, wat op zijn beurt nieuwe zorgen oproept over de veiligheid van personeel en volksgezondheid.
Volgens interne mails bij het RIVM was al in oktober 2023 duidelijk dat de “niet-actieve houding” van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat gevolgen had voor het hele traject. Ook werd toen al gewaarschuwd dat het uitblijven van actie politieke en maatschappelijke gevolgen zou kunnen hebben.
Bewoners eisen nu erkenning en verantwoordelijkheid van zowel het Openbaar Lichaam Bonaire als de Rijksoverheid in Den Haag. “Er is al jarenlang kennis, maar geen actie. Dat is onacceptabel.”
