OLB werkt opnieuw aan mandaatregeling, oud-gedeputeerde Abraham: ‘Het probleem ligt niet bij mandaat’
KRALENDIJK – Bijna drie jaar nadat het Bestuurscollege ingreep in de verdeling van bevoegdheden binnen het Openbaar Lichaam Bonaire (OLB), wordt opnieuw gewerkt aan een nieuwe mandaatregeling. Het huidige Bestuurscollege bevestigt dat eilandsecretaris Christopher Frans al in februari 2024 bevoegdheden in ondermandaat heeft gegeven aan directeuren en afdelingshoofden. Oud-gedeputeerde Clark Abraham, die deel uitmaakte van het college dat in 2023 de mandatering wijzigde, stelt dat het huidige probleem dan ook niet simpelweg kan worden toegeschreven aan een gebrek aan mandaat. “Het probleem ligt NIET bij mandaat, want er is mandaat.”
De mandatering binnen het OLB is al langere tijd onderwerp van discussie. Bonaire.nu berichtte eerder over kritiek vanuit de organisatie op de stroperigheid van besluitvorming. Een bron met ervaring binnen het OLB stelde onder meer dat directies onvoldoende ruimte zouden hebben om zelfstandig beslissingen te nemen en dat dossiers daardoor over veel schijven lopen.
Naar aanleiding daarvan stelde Bonaire.nu ook vragen aan gezaghebber John Soliano. Daarbij werd onder meer gevraagd of het besluit van het Bestuurscollege van 16 oktober 2024 om onder voorwaarden ondermandatering aan directeuren te verlenen volledig is uitgevoerd, of de eilandsecretaris dat ondermandaat daadwerkelijk heeft verleend en welke bevoegdheden nog bij de eilandsecretaris liggen.
Soliano heeft die vragen niet afzonderlijk inhoudelijk aan Bonaire.nu beantwoord. Hij liet weten dat vanuit de Eilandsraad vrijwel dezelfde vragen waren gesteld en verwees voor duidelijkheid naar de schriftelijke beantwoording daarvan door het Bestuurscollege (zie ook zijn brief onder aan dit artikel).
Wat is mandaat?
Mandaat betekent dat iemand namens een bestuursorgaan besluiten mag nemen. Binnen het OLB kan het Bestuurscollege bijvoorbeeld de eilandsecretaris toestemming geven om bepaalde besluiten namens het college te nemen.
Bij een ondermandaat geeft de eilandsecretaris die bevoegdheid vervolgens door aan bijvoorbeeld een directeur of afdelingshoofd. Die kan daardoor binnen afgesproken voorwaarden zelfstandig besluiten nemen, zonder dat ieder besluit eerst langs de eilandsecretaris of het Bestuurscollege hoeft.
De oorspronkelijke bevoegdheid blijft daarbij bij het Bestuurscollege.
Ingrijpen in 2023
Die brief, gedateerd 28 augustus, is een antwoord op schriftelijke vragen van UPB-raadsleden Brian Dirksz, James Kroon en Simeona Chirino-Felida over het functioneren van het OLB.
Daaruit blijkt dat het Bestuurscollege op 7 juni 2023 opdracht gaf om de toenmalige mandaatregeling uit 2021 te evalueren. In december van dat jaar volgde een nieuwe regeling voor de bevoegdheden van het Bestuurscollege.
Volgens het huidige BC was destijds behoefte aan “meer inzicht, sturing en borging binnen de ambtelijke organisatie”. Bestaande mandaten werden daarom ingetrokken en de betreffende bevoegdheden tijdelijk bij de eilandsecretaris ondergebracht. Mandaten die vanuit de gezaghebber waren verleend, bleven wel van kracht.
Frans verleende ondermandaat
De vraag is vervolgens wat er met die bevoegdheden is gebeurd. De nieuwe beantwoording geeft daar meer duidelijkheid over.
Volgens het Bestuurscollege heeft eilandsecretaris Christopher Frans in februari 2024 voor verschillende aan hem gemandateerde bevoegdheden ondermandaat verleend aan directeuren en afdelingshoofden. Het doel daarvan was volgens het college meer grip te krijgen op de uitvoering van werkzaamheden en de kwaliteit van de ambtelijke besluitvorming.
De jaren daarna zouden zijn gebruikt om de ambtelijke organisatie verder te professionaliseren. Inmiddels wordt gewerkt aan opnieuw een nieuwe mandaatregeling, waarbij bevoegdheden van zowel het Bestuurscollege als de gezaghebber “op een evenwichtige en passende wijze” binnen de organisatie moeten worden belegd.
Abraham: mandaat was er al
Oud-gedeputeerde Clark Abraham plaatst tegenover Bonaire.nu een belangrijke kanttekening bij de discussie. Abraham maakte deel uit van het Bestuurscollege dat in 2023 besloot de mandatering te wijzigen.
“Het probleem ligt NIET bij mandaat, want er is mandaat”, zegt Abraham.
Volgens hem bood het besluit uit november 2023 vanaf het begin al de mogelijkheid voor de eilandsecretaris om ondermandaat te verlenen, mits sprake was van vastgesteld beleid en de benodigde middelen waren begroot.
Daarmee nuanceert Abraham ook de betekenis van een later BC-besluit van 16 oktober 2024. Daarin werd besloten om per 1 november van dat jaar ondermandatering aan directeuren te verlenen wanneer sprake was van vastgesteld beleid en activiteiten binnen de vastgestelde begroting vielen.
Abraham weet naar eigen zeggen niet meer wat precies de aanleiding was voor die aangepaste regeling in 2024. Mogelijk ging het volgens hem om “een correctie op een omissie, uitbreiding of uitvoering van eerder genomen besluit”.
Ontbrekend beleid mogelijk knelpunt
Volgens Abraham zat een belangrijk probleem destijds niet in de mogelijkheid om ondermandaat te verlenen, maar in de voorwaarden waaraan daarvoor moest worden voldaan.
“Van wat ik heb vernomen zijn er op onderdelen wel ondermandaat verleend, waar aan de vereisten werd voldaan”, aldus Abraham.
Volgens de oud-gedeputeerde ervoer het toenmalige Bestuurscollege echter dat vanuit het ambtelijk apparaat onvoldoende materieel beleid en uitvoeringsbeleid werd aangeleverd. Juist dat beleid was nodig om bevoegdheden lager in de organisatie te kunnen leggen.
Abraham zegt dat het BC hierover destijds navraag heeft gedaan bij zowel de eilandsecretaris als de gezaghebber, maar naar zijn oordeel “niet een bevredigend antwoord” kreeg over de voortgang van de beleidsvoorbereiding.
Daarmee ontstaat een ander beeld van de discussie over mandatering. Niet alleen de vraag wie bevoegdheden kreeg, maar ook de vraag of voldoende beleid werd vastgesteld om van ondermandatering gebruik te kunnen maken, lijkt een rol te hebben gespeeld.
Twee processen nog kwetsbaar
Ook het huidige Bestuurscollege schrijft dat de mandaatstructuur nog niet is uitontwikkeld. De regelingen uit 2021 en 2023 bestaan volgens het BC momenteel deels naast elkaar. Een nieuwe regeling moet die vervangen en bevoegdheden breder binnen de organisatie beleggen.
Het college erkent daarbij dat onduidelijkheid over mandaten en het naast elkaar bestaan van verschillende regelingen kan leiden tot “vertragingen, rechtsonzekerheid en onduidelijkheid voor zowel medewerkers als burgers”.
Volgens het BC liggen de meeste besluiten inmiddels bij de directies. Bij twee belangrijke besluitvormingsprocessen liggen de mogelijke risico’s echter hoger: personeelsbesluiten en vergunningen op het gebied van ruimtelijke ordening.
Geen secretariemodel volgens BC
De UPB vroeg ook of in de praktijk een zogenoemd secretariemodel is ontstaan, waarbij de eilandsecretaris hiërarchisch gezag over de directeuren uitoefent.
Het Bestuurscollege weerspreekt dat. Frans is als functioneel algemeen directeur wel de directe leidinggevende van de directeuren en voorzitter van het directieteam. Volgens het BC blijven de directeuren echter verantwoordelijk voor de inhoudelijke aansturing en bedrijfsvoering van hun eigen directies.
De rol van de eilandsecretaris is volgens het college gericht op integrale sturing, coördinatie en samenhang en betekent niet dat directeuren uitsluitend uitvoerende verlengstukken van de eilandsecretaris zijn.
Nieuwe regeling moet besluitvorming versnellen
Het Bestuurscollege erkent tegelijkertijd dat de dienstverlening van het OLB niet op alle onderdelen het gewenste niveau bereikt. Inwoners en bedrijven krijgen soms te maken met langere doorlooptijden, vertraging bij verzoeken en een beperkte bereikbaarheid van bepaalde diensten.
Het college wijst daarbij onder meer op personeelstekorten, de complexiteit van het takenpakket, afhankelijkheid van externe partijen en de sterk gegroeide vraag naar publieke dienstverlening.
Voor 2026 en 2027 zijn verschillende verbeteringen aangekondigd. Een belangrijke maatregel is de nieuwe mandaatregeling. Daarnaast moeten werkprocessen verder worden beschreven en gestandaardiseerd, moet de personele capaciteit worden versterkt en wordt verder ingezet op digitalisering.
Wanneer de nieuwe mandaatregeling gereed moet zijn, vermeldt het Bestuurscollege niet.
Bonaire.nu heeft eilandsecretaris Christopher Frans rechtstreeks vragen gesteld over de mandatering binnen het OLB. Daarbij is onder meer gevraagd welke bevoegdheden daadwerkelijk in ondermandaat zijn gegeven, welke bevoegdheden bij de eilandsecretaris zijn gebleven en in hoeverre het besluit van het Bestuurscollege is uitgevoerd. In eerste instantie was Frans vanwege vakantie niet beschikbaar. Na zijn terugkeer is opnieuw gelegenheid geboden om te reageren, maar een rechtstreekse inhoudelijke reactie van de eilandsecretaris bleef uit.
Lees hier de brief van de gezaghebber over mandaat regelingen op Bonaire
