Anonieme getuige X kan doorslaggevend worden in zaak Galápagos
KRALENDIJK – Een volledig anonieme bedreigde getuige speelt een belangrijke rol in de strafzaak Galápagos. De identiteit van deze persoon is zo ver afgeschermd dat zelfs de bij de zaak betrokken officier van justitie niet weet wie de getuige is. De verklaring kan uiteindelijk zwaar meewegen bij de vraag wie verantwoordelijk wordt gehouden voor de dood van de 15-jarige Clayshenou D.
De getuige wordt in het strafdossier aangeduid als getuige X. Volgens het Openbaar Ministerie heeft deze persoon verklaard aanwezig te zijn geweest tijdens de schietpartij bij Club Rush en te hebben gezien wie in de richting van het slachtoffer schoot.
De getuige verklaarde dat zowel Jermaine W. als Gedion O. op Clayshenou D. zouden hebben geschoten. Na een schot van Jermaine W. zou de 15-jarige naar de grond zijn gegaan.
Bijzondere procedure
Voor de verklaring is een bijzondere procedure gevolgd. De getuige is niet op de gebruikelijke manier door de lokale recherche gehoord, maar kwam terecht in een speciaal traject voor bedreigde getuigen.
Daarbij is onder meer een gespecialiseerd team betrokken dat moet beoordelen of iemand daadwerkelijk gevaar loopt en of anonimiteit noodzakelijk is. Ook een rechter-commissaris toetst de procedure.
De identiteit wordt vervolgens volledig afgeschermd. Volgens de officier is niet alleen voor de verdediging onbekend wie getuige X is, maar ook voor politie, OM en zelfs de rechter. Zelfs het geslacht van de getuige is bij de behandelend officier niet bekend.
Advocaten en het OM konden wel vragen indienen bij de Rechter Commissaris. Die vragen worden dan op een geheime locatie aan de getuige gesteld. Daar wordt proces verbaal opgemaakt. Sommige vragen werden niet beantwoord wanneer het antwoord mogelijk iets over de identiteit van de getuige zou onthullen.
Hoe werkt anoniem getuigen?
Mensen die informatie hebben over ernstige misdrijven, maar bang zijn voor hun veiligheid, kunnen contact opnemen via de anonieme tiplijn van de politie. Ze kunnen aangeven dat ze informatie hebben, maar alleen willen meewerken als hun identiteit wordt afgeschermd.
Het Team Criminele Inlichtingen (TCI) kan vervolgens de informatie onderzoeken en doorgeven aan de politie zonder de identiteit van de tipgever bekend te maken. Volgens de officier worden telefoonnummers niet getraceerd. Als iemand als anonieme bedreigde getuige wil optreden, volgt een uitgebreider traject. Een gespecialiseerd team gaat in gesprek met de persoon, controleert de informatie en onderzoekt of de identiteit daadwerkelijk geheim kan blijven.
Dat is niet altijd eenvoudig. Als alleen de tipgever bepaalde informatie kent, kan diegene alsnog herkenbaar zijn aan de inhoud van de verklaring. Het Openbaar Ministerie hoopt dat deze mogelijkheid in de toekomst vaker wordt gebruikt op Bonaire, zodat ook in andere strafzaken getuigen die uit angst zwijgen belangrijke informatie kunnen delen.
‘Wij hebben hem vermoord’
De verklaring van getuige X gaat volgens het OM verder dan wat tijdens de schietpartij zou zijn gezien.
De getuige zegt ook later aanwezig te zijn geweest bij een gesprek waarin Jermaine W. en Gedion O. aanwezig waren. Jermaine W. zou daar volgens de getuige hebben gezegd: “Wij hebben hem vermoord, ik ga naar Nederland.”
Voor het OM is dat een belangrijk onderdeel van de bewijsconstructie tegen de twee verdachten.
Tegelijkertijd staat nog niet vast hoeveel gewicht de rechter uiteindelijk aan de verklaring zal geven. De verdediging stelt dat getuige X niet betrouwbaar is en dat er te veel onduidelijkheden en ontbrekende puzzelstukken in het dossier zitten. Ook wordt betwist dat voldoende kan worden bewezen dat beide verdachten daadwerkelijk samenwerkten.
Niet zomaar genoeg voor veroordeling
Een anonieme getuigenverklaring kan niet zonder meer als enig bewijs voor een veroordeling worden gebruikt. Het gerecht moet onder meer beoordelen of de verklaring betrouwbaar is en of deze steun vindt in andere bewijsmiddelen.
Juist dat wordt volgens de officier een van de belangrijke juridische vragen in Galápagos. Als de rechter de verklaring van getuige X betrouwbaar vindt en deze past bij andere bewijsmiddelen van het dossier, kan zij een belangrijke rol spelen bij de bewijsconstructie. Wordt de verklaring terzijde geschoven, dan kan dat grote gevolgen hebben voor de bewijspositie van het OM.
Angst om te praten
De bijzondere procedure raakt volgens de officier ook aan een veel breder probleem op Bonaire: de terughoudendheid van getuigen om met politie en justitie te praten.
Veel mensen zouden bang zijn dat hun identiteit uiteindelijk toch bekend wordt. Volgens de officier bestaat bij sommige inwoners weinig vertrouwen dat politie en OM anonimiteit daadwerkelijk kunnen garanderen.
“Veel mensen hier zijn constant bang, willen niet verklaren en hebben ook geen vertrouwen erin dat hun anonimiteit echt verborgen blijft”, zegt hij.
Op een klein eiland speelt bovendien mee dat mensen elkaar kennen, familie van elkaar zijn of in dezelfde sociale kring bewegen.
Mogelijk belangrijk voor toekomstige zaken
De uitkomst in Galápagos kan daarom verder reiken dan alleen deze strafzaak.
Als het gerecht de verklaring van getuige X bruikbaar acht en die verklaring uiteindelijk bijdraagt aan een veroordeling, hoopt de officier dat meer mensen in toekomstige zware strafzaken gebruik durven te maken van deze procedure.
Volgens hem kan dat op Bonaire een belangrijk opsporingsmogelijkheid worden in zaken waarin getuigen wel informatie hebben, maar uit angst niet openlijk willen verklaren.
Maar het omgekeerde geldt ook. Wanneer de verklaring uiteindelijk weinig betekenis krijgt in het vonnis, vreest hij dat deze route op Bonaire juist weer naar de achtergrond verdwijnt.
“Het kan ook zomaar weer een stille dood sterven”, aldus de officier.
De uitspraak in de zaak Galapagos is op dinsdag 27 oktober
Weet jij meer over deze zaak of heb je informatie die kan helpen bij het oplossen van misdrijven op Bonaire? Wil je jouw verhaal delen, eventueel onder voorwaarden van vertrouwelijkheid? Neem contact op met de redactie via info@abconlinemedia.com. Vermeld in je eerste bericht alleen hoe we je veilig kunnen bereiken en deel nog geen gevoelige informatie als je twijfelt over je anonimiteit.
