Opnieuw financiële chaos op Bonaire: Cft stuurt begroting 2027 terug
KRALENDIJK – Het College financieel toezicht (Cft) heeft de ontwerpbegroting van Bonaire voor 2027 teruggestuurd. Volgens de financiële toezichthouder voldoet het document niet aan de wettelijke kwaliteitseisen en zijn de tekortkomingen niet nieuw, maar structureel van aard. Bonaire krijgt tot 28 september om met een verbeterde versie te komen. Daarmee wordt de wettelijke deadline om de begroting uiterlijk 1 september bij de Eilandsraad aan te leveren niet gehaald.
Het oordeel van het Cft is stevig. De begroting voldoet volgens het College niet aan de eisen uit de Wet FinBES en het Besluit begroting en verantwoording openbare lichamen BES. Door de gebrekkige onderbouwing zegt het Cft geen verantwoord oordeel te kunnen vormen over het realiteitsgehalte en de financiële mogelijkheden van de begroting. Het College wijst er nadrukkelijk op dat vergelijkbare aanbevelingen ook in voorgaande jaren zijn gedaan.
Waar het Cft in eerdere jaren nog adviseerde om de begroting aan te vullen of te verbeteren, wordt nu een stap verder gegaan. Het College schrijft dat juist het structurele karakter van de tekortkomingen aanleiding is om de ontwerpbegroting terug te sturen.
Begroting 2026 ternauwernood goedgekeurd
Ook de totstandkoming van de begroting voor 2026 verliep moeizaam. Het Cft schrijft dat die begroting uiteindelijk pas laat en met ambtelijke ondersteuning van het College op een minimaal aanvaardbaar kwaliteitsniveau kwam. De begroting werd uiteindelijk op 21 januari 2026 door de staatssecretaris goedgekeurd.
Bonaire.nu schreef eind november 2025 al dat Bonaire extra tijd kreeg om de begroting 2026 aan te vullen. Volgens het Cft en het ministerie bevatte het document toen onvoldoende feitelijke informatie en ontbrak voldoende toelichting op de baten en lasten. Toenmalig gedeputeerde van Financiën Anthony Weber stelde destijds dat er “geen reden voor paniek” was en sprak vooral over een ontbrekende tabel die nog moest worden aangevuld.
De kritiek bleef daarna echter aanhouden. In maart van dit jaar schreef Bonaire.nu dat het Cft “onvoldoende vertrouwen” had in de kwaliteit van de financiële informatie van het Openbaar Lichaam Bonaire. Belangrijke wijzigingen waren volgens de toezichthouder onvoldoende onderbouwd en ook de informatievoorziening over het financieel beheer schoot tekort.
Problemen al jaren bekend
Ook verder terug in de tijd komen dezelfde problemen naar voren. Bij de ontwerpbegroting voor 2024 was het oordeel nog duidelijk positiever. Bonaire voldeed toen meerjarig aan de centrale evenwichtsnorm en het Cft was positief over de toelichting op de beleidsprioriteiten. De financiële vertaling daarvan moest echter al worden verbeterd. Zo ontbrak volgens het Cft voldoende uitleg over lasten en over de financiële gevolgen van investeringen.
Bij de begroting voor 2025 werd de waarschuwing duidelijker. Hoewel die begroting formeel in evenwicht was, concludeerde het Cft dat de financiële vertaling van de beleidsplannen onvoldoende was om de financiële risico’s goed te kunnen beoordelen.
Ook gedurende 2025 waarschuwde het College herhaaldelijk over het begrotingsproces. Bonaire.nu schreef in september dat aanbevelingen onvoldoende werden opgevolgd, tabellen niet consistent waren, toelichtingen ontbraken en de meerjarige financiële gevolgen niet voldoende inzichtelijk werden gemaakt. Daarnaast werden uitgaven gedaan zonder begrotingsgrondslag.
Selibon en Lagun
In de nieuwe ontwerpbegroting voor 2027 ziet het Cft die problemen opnieuw terug. Zo worden grote afwijkingen ten opzichte van de jaarrekening 2025 en de begroting 2026 nauwelijks verklaard.
Een opvallend voorbeeld is de financiële opgave rondom Selibon en de stortplaats Lagun. Het Cft stelt dat een meerjarige financieringsopgave ontbreekt. De lasten kunnen volgens het College oplopen tot 40 miljoen dollar, maar een cijfermatige verwerking of integraal beeld daarvan ontbreekt vrijwel volledig in de meerjarenraming.
Ook bij investeringen ontbreekt volgens het Cft nog steeds belangrijke informatie. Al bij de begrotingen voor 2024 en 2025 werd Bonaire erop gewezen dat duidelijk moest worden gemaakt welke afschrijvings-, onderhouds- en andere structurele lasten uit investeringen voortkomen. Bij de begroting 2026 werd die kritiek herhaald. Ook in de begroting 2027 is dat volgens het College niet opgelost.
Financieel beheer onvoldoende uitgewerkt
Daarnaast is het Cft kritisch over de paragraaf over het financieel beheer. De begroting vermeldt volgens het College hoofdzakelijk de afronding van het Handboek Financieel Beheer, terwijl er nog veel grotere uitdagingen spelen.
Daardoor worden volgens het Cft zowel de Eilandsraad als de staatssecretaris en het College zelf onvoldoende geïnformeerd over de problemen en de maatregelen die het bestuur wil nemen om het financieel beheer structureel te verbeteren.
Mohamedjoenoes verantwoordelijk voor financiën
De portefeuille Overheidsfinanciën en Belastingen ligt bij gedeputeerde Jennifer Mohamedjoenoes. De redactie probeert sinds 26 augustus een interview met haar te krijgen over het Cft-rapport. Een inhoudelijke reactie is tot op heden niet ontvangen.
Het Cft vraagt het bestuurscollege nu om de begroting ingrijpend te verbeteren en uiterlijk 28 september opnieuw voor advies aan te bieden. Daarmee krijgt het huidige bestuur minder dan een maand om tekortkomingen op te lossen waarvan de financiële toezichthouder zelf vaststelt dat deze al meerdere begrotingsjaren voortduren.
Lees hier de gehele brief van het CFT
