KRALENDIJK - Afgelopen zondag waren de leden van de pers uitgenodigd voor de persdag van het Klein Bonaire Reforestation Project. Zij kregen uitleg over de voortgang van dit herbebossingsproject op Klein Bonaire en mochten zelf helpen twee jonge bomen te planten. Elsmarie Beukenboom is al jaren betrokken bij het project. Zij leidde de leden van de pers rond op het eilandje voor de kust van Bonaire.
Tijdens de rondleiding werd de wandelroute op Klein Bonaire richting het oude huis van de opzichter gelopen. Langs dit wandelpad zijn diverse soorten lokale bomen aangeplant. Waaronder jonge bomen van de bedreigde soort Sabal Palm. Van deze soort zijn nog slechts 26 volwassen exemplaren te vinden op Bonaire. De bomen langs dit pad heeft Beukenboom allemaal zelf gekweekt, voordat ze op Klein Bonaire geplant werden. Later namen Terra Barra en Bon Berde deze taak van haar over.
Onderhoud van de jonge bomen
Vlakbij het pad bevindt zich een natuurlijke bron (pos di pia). Vrijwilligers van het Klein Bonaire Reforestation Project gebruiken deze bron, die overigens brak water bevat, om de jonge bomen van water te voorzien. Dit doen ze door met een dompelpomp water op te pompen en daarmee flessen te vullen. Vrijwilligers van het project doen er zo’n drie uur over om voldoende flessen te vullen voor alle pas aangeplante bomen. Deze flessen worden vervolgens met een kruiwagen, door het mulle zand, vervoerd over het eilandje. Andere vrijwilligers zorgen dat het water in de bakken wordt gegoten.
Voordat de bakken bijgevuld worden moeten ze eerst gecontroleerd worden op dode beesten. Af en toe valt er namelijk een krab of een vogel in zo’n bak. Inmiddels is voor dit probleem een oplossing gevonden. In de bakken worden stokken gezet, zodat dieren die erin vallen er weer uit kunnen klimmen. Ook worden de toegangspijpjes voor (regen-)water voorzien van gaas, zodat kleine dieren daar niet meer in kunnen kruipen. In één bak, indien deze leeg is, gaan zo’n tien flessen water, omgerekend zestien liter. Tijdens de droge tijd moeten de bakken iedere drie weken gevuld worden. In het regenseizoen is het niet nodig om de bakken bij te vullen.
Snoeien
Naast het water geven van de bomen is een andere belangrijke taak van de vrijwilligers het snoeien van de jonge bomen. Wanneer de jonge bomen in het begin te veel bladeren hebben, vangen ze veel wind. Het gevolg hiervan is dat zij scheef groeien, zoals zoveel bomen op de ABC-eilanden. Om dit te voorkomen snoeien de vrijwilligers de jonge boompjes regelmatig. Daarnaast moet er rekening mee worden gehouden dat na twee jaar de waterbakken verwijderd moeten worden. De jonge bomen mogen dus nog niet teveel takken hebben, anders lukt het niet om de bakken in z’n geheel te verwijderen.
Nieuwe bomen planten
Naast het onderhouden van de bomen, worden er ook jonge bomen aangeplant. De organisatie beschikt over 250 speciale waterbakken voor het aanplanten van nieuwe bomen. Jonge bomen staan twee jaar in zo’n bak, die ze voorzien van water. Daarna wordt de bak verwijderd en kunnen de bomen zelfstandig verder groeien.
De waterbakken zijn zo ontworpen dat condens tegen de bovenzijde aanslaat en weer terug lekt in de bak. Door de wisseling van de temperatuur tijdens de dag en de nacht wordt er condens geproduceerd. Een lont, door de onderzijde van de waterbak, zorgt ervoor dat het water in de bak langzaam in de grond lekt. Door de condensvorming zouden de bakken zichzelf moeten vullen. Het probleem met de bakken is dat op Bonaire en Klein Bonaire bijna geen verschil is tussen de dag- en nachttemperatuur, waardoor condensatie uitblijft. Dit is dus ook de reden dat vrijwilligers de bakken handmatig moeten bijvullen.
Irrigatiesysteem
Andere jonge bomen op Klein Bonaire zijn voorzien van water via een irrigatiesysteem. Verderop op het eilandje is namelijk nog een natuurlijke bron te vinden van waaruit water wordt opgepompt. Via lange slangen worden jonge Sabal Palmen voorzien van water. De slangen worden ook regelmatig door de vrijwilligers gecontroleerd op lekken of blokkades door bijvoorbeeld zand. De jonge bomen worden op deze manier twee jaar voorzien van vocht. In het laatste half jaar wordt de hoeveelheid water al verminderd. Deze methode blijkt effectief te zijn, maar liefst 80 procent van de jonge bomen die langs deze irrigatieslangen zijn geplant zijn ook opgekomen.
Eén van de soorten die via het irrigatiesysteem wordt bewaterd is de Sabal Palm. Deze palmsoort is een langzaam groeiende boom met sterke wortels. Het lukt niet om deze vooraf in een bakje te kweken en daarna te planten. Omdat de wortels van de boom door de keiharde kalkstenen ondergrond moeten, is het beter om ze zo klein mogelijk te planten in de grond, in plaats van ze op te kweken in een potje. Daarom worden ze geplant als ze nog maar één blaadje hebben. Vervolgens krijgen deze jonge palmen drie jaar water.
Klein Bonaire, eiland vol bomen
In het verleden was Klein Bonaire begroeid met bomen. Deze zijn bijna allemaal gekapt voor onder andere de productie van houtskool. Ook werden er voorheen geiten gehouden op het eilandje. Zij hebben de natuurlijke vegetatie ook behoorlijk aangetast. Dit resulteerde in een zo goed als kaal eiland. In 2006 is Elsmarie Beukenboom, samen met anderen, begonnen met het opnieuw planten van verschillende, lokale boomsoorten om de natuur op het eiland te herstellen. Daarmee startte het Klein Bonaire Reforestation Project. Naast de zeer bedreigde Sabal Palmen worden op het eiland ook andere lokale boomsoorten geplant. Denk aan jonge buttonwood-, manzanilla-, kenepa- en wayakabomen.
Na haar pensioen in 2016 is Beukenboom als vrijwilliger doorgegaan met dit project. De vrijwilligers van het project gaan twee keer per week naar Klein Bonaire. In totaal zijn er inmiddels zo’n 10.000 jonge bomen, waarvan 1.000 jonge Sabal Palmen, aangeplant op het eilandje. Hiervan heeft ongeveer dertig procent het overleefd.
Door de nieuwe technieken met onder andere de waterbakken is de overlevingskans vele malen groter geworden. Van de bomen die in de bakken of langs het irrigatiesysteem geplant worden redt ongeveer 80 procent het.
