Kamer voert druk op over Selibon en eist harde einddatum

KRALENDIJK – De Tweede Kamer heeft donderdag 3 september de druk op het kabinet over Selibon Lagun verder opgevoerd. Vooral de vraag of 31 december 2028 nu daadwerkelijk een harde einddatum is voor het storten bij Lagun, stond centraal. Een keiharde garantie kwam er van Staatssecretaris Bertram daarop kwam er niet.

Tijdens het commissiedebat over de afvalproblematiek op Bonaire wilden meerdere Kamerleden weten wat er concreet gebeurt als afspraken opnieuw niet worden nagekomen. Daarbij ging het niet alleen om nieuwe plannen en onderzoeken, maar vooral om de vraag wie uiteindelijk verantwoordelijk is en wanneer Den Haag daadwerkelijk ingrijpt.

Schilder is scherp in het debat

Shanna Schilder (Groep Markuszower) was daar het scherpst in. Zij wees erop dat het bestuurscollege volgens haar jarenlang onvoldoende verantwoordelijkheid heeft genomen en afspraken niet altijd is nagekomen. Als Nederland opnieuw geld beschikbaar stelt, moet daar volgens haar ook stevige Rijksregie tegenover staan.

“Als Nederland belastinggeld beschikbaar stelt, moeten we ook kunnen sturen op de besteding daarvan en moeten we kunnen ingrijpen als afspraken niet worden nagekomen”, stelde zij. Schilder wilde daarnaast weten welke instrumenten het kabinet daadwerkelijk heeft als planningen opnieuw uitlopen of investeringen achterblijven.

De discussie werd het scherpst toen Schilder vroeg of de staatssecretaris “met een 100% garantie” kon toezeggen dat er na 31 december 2028 niets meer wordt gestort bij Lagun.

Staatssecretaris geeft geen zekerheid

Een rechtstreeks ja kwam er niet. De staatssecretaris zei dat het kabinet “alles uit de kast” trekt en dat alle maatregelen erop zijn gericht om na 2028 niet meer te storten. Tegelijk hield zij ruimte voor mogelijke tegenvallers.

Schilder nam daar geen genoegen mee. “Ik wil wel iets meer dan een ‘we doen ons best’ en ‘we hebben de intentie’”, zei zij. Volgens haar moet het kabinet zich gewoon aan de datum verbinden, omdat uitstel anders kan betekenen dat het 2029 of zelfs 2030 wordt.

Aan het einde van het debat kwam zij daarop terug. Schilder sprak over een “milieuramp” en wees op jarenlange tekortkomingen bij vergunningverlening en toezicht. “Wat gaat er concreet gebeuren als de afspraken ook deze keer niet worden nagekomen?” vroeg zij. Dat het kabinet geen keiharde garantie wilde geven voor 31 december 2028 noemde zij “spijtig”.

Ook CDA laat zich zien

Ook Jantine Zwinkels (CDA) drong aan op meer concreetheid. Het Kamerlid wees erop dat er nog maar iets meer dan twee jaar resteert tot eind 2028 en vroeg waar het eerder aangekondigde plan voor de toekomstige afvalverwerking blijft.

“De tijd tikt”, klonk het. Het CDA wilde weten waarom het plan, dat volgens de Kamer al voor de zomer gereed had moeten zijn, nog altijd niet openbaar is en wat inwoners daar op korte termijn van gaan merken.

Daarnaast werd tijdens het debat verwezen naar een eerder artikel van Bonaire.nu over de mogelijke forse verhoging van de afvalstoffenheffing. Het CDA vroeg het kabinet of het zich herkent in het beeld dat een kostendekkende heffing vanaf 2027 kan leiden tot een stevige lastenverzwaring voor inwoners.

Alternatief moet komen, plannen zijn vaag

Het kabinet houdt ondertussen vast aan het uitgangspunt dat vanaf 31 december 2028 niet meer bij Lagun wordt gestort. Staatssecretaris Van der Burg benadrukte dat Bonaire voor die tijd een alternatief moet hebben, waarbij niet simpelweg een nieuwe stortplaats wordt geopend, maar daadwerkelijk wordt toegewerkt naar afvalverwerking.

De komende maanden worden daarbij belangrijk. Uiterlijk 1 oktober moet de uitvoeringsorganisatie zijn ingericht en in oktober worden ook de resultaten verwacht van het onderzoek naar de toekomstige inrichting van de afvalketen. Daarna moet nog dit jaar besluitvorming volgen, zodat de plannen in 2027 en 2028 kunnen worden uitgevoerd.

Van der Burg kondigde bovendien aan in oktober opnieuw naar Bonaire te reizen. Het kabinet wil iedere drie maanden de voortgang met het eilandbestuur bespreken.

Daarmee liggen er opnieuw afspraken en deadlines op tafel. De Kamer maakte donderdag echter duidelijk dat zij niet alleen nieuwe procesafspraken wil, maar vooral zekerheid over de uitvoering. De belangrijkste vraag bleef daardoor onbeantwoord: is 31 december 2028 echt een harde grens? Een onvoorwaardelijke garantie daarop gaf het kabinet niet.