KRALENDIJK – Bonaire viert vandaag, op Dia di Boneiru, dat het eiland veertig jaar een eigen wapen heeft. Op 6 september 1986 werd het schild met het gouden stuurrad, de rode ster en de kompasring officieel onthuld. Daar ging een zoektocht van ruim tien jaar aan vooraf, waarin meerdere ontwerpen strandden bij de Raad van Adel in Nederland.
Het wapen is naast de vlag en het volkslied een van de drie officiële symbolen van Bonaire. Het Openbaar Lichaam Bonaire (OLB) koos het jubileum als thema van de viering, onder het motto Protehando nos isla, ons eiland beschermen. Vóór 1986 gebruikte het eiland het wapen van de Nederlandse Antillen. Het OLB noemt het eigen wapen een van de eerste stappen in het versterken van de Bonairiaanse identiteit.
Het ontwerp van Frans Booi
Een van de vroege ontwerpen kwam van Frans Booi, die ook de vlaggencommissie had voorgezeten. De vlag van Bonaire werd in 1981 ingesteld na een prijsvraag onder de bevolking. Omdat er geen overtuigende winnaar was, stelde Booi uit verschillende inzendingen een compilatie samen.
In zijn wapenontwerp probeerde Booi verleden, heden en toekomst van Bonaire in één beeld samen te brengen. De zon, een schip, de flamingo, de bok en de karkó (de roze vleugelhoorn) verwezen naar de geschiedenis van het eiland en de band van de bevolking met hun omgeving. Centraal stond het begrip ecuanimidad, evenwichtigheid van geest. Booi vond daarvoor een Bonairiaanse vertaling in het gezegde biba i laga biba, leef en laat leven: een gedachte over gelijkheid, gastvrijheid en een samenleving waarin mens, dier en natuur met wederzijds respect naast elkaar bestaan.
Afgewezen in Den Haag
Een overheidswapen in het Koninkrijk moet voldoen aan de heraldische regels van de Hoge Raad van Adel. In de loop der jaren werden verschillende voorstellen aan de Raad voorgelegd, maar geen daarvan kreeg goedkeuring. Ook het ontwerp van Booi haalde het niet. De zoektocht ging daarom verder.
Commissie van 1983: één symbool
In 1983 stelde het eiland een commissie in om het bestuurscollege te adviseren over het toekomstige wapen. De commissie bestond uit Frans Booi, Cecilia Everts, Carlos Nicolaas, Andres Figaroa, Rudy Domacasse, Max St. Jago en Bòi Antoin. Onder leiding van Booi werkte zij richtlijnen uit voor het ontwerp. Een belangrijk uitgangspunt was dat het wapen slechts één symbool zou bevatten. De commissie stelde drie mogelijkheden voor: een flamingo, omdat Bonaire bekendstond als flamingo-eiland, een ster, of een cactus, zoals die op Bonaire werd gebruikt als afscheiding van de kunuku’s.
Ook de staatsrechtelijke band met Nederland woog mee. De commissie adviseerde daarom de basisvorm van het Rijkswapen te gebruiken en een heraldische kroon boven het schild te plaatsen.
Het stuurrad wint
Geen van de drie voorgestelde motieven haalde het definitieve wapen. Op initiatief van commissielid Carlos Nicolaas viel de keuze uiteindelijk op het stuurrad, als verwijzing naar de sterke band van de Bonairianen met de zee. Volgens het Antilliaans Dagblad (2006) werd het ontwerp daarnaast heraldisch aangepast door rechter Briët, een heraldiekdeskundige die destijds op Bonaire woonde, zodat het aan de eisen van de Hoge Raad van Adel voldeed.
In het wapen staat de kroon voor de verbondenheid met Nederland, het stuurrad voor de Bonairianen als zeelieden, het kompas voor vakmanschap en oriëntatievermogen, de zespuntige ster voor de zes traditionele woonbuurten en het blauw voor de hemel en de Caribische Zee. Die zes buurten zijn Kralendijk, Nikiboko, Tera Korá, Antriol, Nòrt di Saliña en Rincon. De rode ster en de zwarte kompasring staan ook in de vlag, waardoor beide symbolen op elkaar aansluiten.
Vaststelling en onthulling
Op 26 juni 1986 keurde de eilandsraad, onder voorzitterschap van gezaghebber George Soliana, het wapen unaniem goed. Op 6 september 1986 volgde de onthulling in aanwezigheid van een groot aantal Statenleden en Don Martina, toen premier van de Nederlandse Antillen. In september van dat jaar keurde ook de Hoge Raad van Adel het wapen goed.
Soliana noemde het wapen in zijn toespraak een afspiegeling van het Bonairiaanse karakter, waarin de Bonairiaan in elk symbool herkenbaar is.
Wat er op het schild staat
Het wapen heeft een schild in azuur, heraldisch voor blauw, met een gouden stuurrad. Het hartschild is zilver met een rode zespuntige ster, omsloten door een zwarte kompasring. Het geheel wordt gedekt door een kroon met vijf bladeren en vier parels, de kroon van een markies. De kroon verwijst naar de band met het Huis van Oranje.
Bevestigd na 10 oktober 2010
Toen Bonaire in 2010 een openbaar lichaam binnen Nederland werd, moest het wapen opnieuw worden vastgelegd. Op 20 juli 2010 vroeg het bestuurscollege toestemming om het wapen van het eilandgebied te blijven voeren. De Hoge Raad van Adel stemde daar op 31 augustus 2010 mee in, met het advies om in de officiële omschrijving het aantal punten van de ster weg te laten, omdat het om een gebruikelijke ster gaat. Bij Koninklijk Besluit van 20 september 2010 werd het wapen voor het openbaar lichaam Bonaire bevestigd.
