KRALENDIJK – Groenten en andere gewassen lokaal verbouwen is op Bonaire nog relatief kleinschalig, maar steeds meer initiatieven proberen daar verandering in te brengen. Een daarvan is Simply Greens van Ragnhild Isabella. Vanuit huis kweekt ze verschillende soorten microgreens, zonder chemische bestrijdingsmiddelen. Uiteindelijk wil ze haar productie uitbreiden met onder meer tomaten, komkommers en kruiden.
Het grootste deel van het voedsel op Bonaire komt van buiten het eiland. Tegelijkertijd wordt zowel op Bonaire als in Europees Nederland steeds vaker gesproken over het belang van meer lokale voedselproductie en een grotere zelfredzaamheid. Verschillende ondernemers en organisaties experimenteren inmiddels met manieren om onder de droge en warme omstandigheden van Bonaire voedsel te verbouwen.
Simply Greens is een van die jonge initiatieven. Isabella, die oorspronkelijk uit Curaçao komt en inmiddels zeven jaar op Bonaire woont, heeft al langer interesse in het zelf verbouwen van voedsel.
“Ik heb altijd affiniteit gehad met eten dat je zelf produceert”, vertelt ze. Nadat ze ongeveer twee jaar geleden betrokken raakte bij de start van een kasproject, besloot ze er serieuzer mee aan de slag te gaan. Begin dit jaar begon ze haar producten daadwerkelijk op de markt te brengen.
Van basilicum tot rode amarant
Voorlopig richt Simply Greens zich op microgreens: jonge eetbare planten die al kort na het ontkiemen worden geoogst. Ze kunnen onder meer worden verwerkt in salades en gerechten.
Het assortiment bestaat inmiddels uit verschillende soorten. Zo worden onder meer rucola, basilicum, koriander, mosterd, rode amarant en mungbonen geteeld. Ook zijn er verschillende mixen met jonge planten en is shiso onlangs aan het assortiment toegevoegd. De groeiperiode verschilt sterk per soort. Rucola en mungbonen kunnen bijvoorbeeld binnen vijf tot zeven dagen worden geoogst, terwijl basilicum ongeveer veertien tot twintig dagen nodig heeft.
Isabella probeert de planten zoveel mogelijk op natuurlijke wijze te telen, zonder kunstmatige verlichting en zonder chemische bestrijdingsmiddelen. Dat maakt het kweken onder de omstandigheden op Bonaire niet altijd eenvoudig.
Eerst maanden experimenteren
Voordat Isabella een nieuw product aanbiedt, wordt het eerst uitgebreid getest. Ze experimenteert onder meer met verschillende hoeveelheden water, voedingsstoffen en ondergronden om te ontdekken welke combinatie onder de Bonairiaanse omstandigheden het beste werkt.
“Het is echt trial-and-error”, vertelt Isabella. “Je moet continu controleren. Dagelijks je water, je grond en je voedingsstoffen. Een klein temperatuurverschil of verschil in water kan al invloed hebben op de groei van de plant.”
Van de teelt wordt daarom bijgehouden wanneer en hoe er is geplant en onder welke omstandigheden de planten zijn gegroeid. “Het is niet alleen planten water geven en klaar.”
Ook kennis vergaren is een belangrijk onderdeel. Voor bepaalde onderzoeken naar water en grond zijn volgens Isabella op Bonaire niet alle mogelijkheden aanwezig en moeten monsters naar Nederland worden gestuurd. Daarnaast gebruikt ze ervaringen uit Aruba, waar een zakenpartner al actief is en de omstandigheden deels vergelijkbaar zijn met die op Bonaire.
Belangstelling neemt toe
Simply Greens produceert momenteel grotendeels op bestelling. Daardoor wordt geplant op basis van de verwachte afname en hoeft er zo min mogelijk verloren te gaan. Pas wanneer de planten klaar zijn, wordt er geoogst.
Sinds Isabella begin dit jaar serieuzer de markt opging, ziet ze de belangstelling toenemen. Vooral particulieren weten haar te vinden. “Als ik januari vergelijk met nu, komen er zeker meer klanten bij. Vooral particulieren eigenlijk.”
Voor kleinere huishoudens zijn de huidige hoeveelheden soms nog te groot. Sommige klanten lossen dat volgens haar op door een bestelling met buren of kennissen te delen. Er wordt daarom ook gekeken naar de mogelijkheid om in de toekomst kleinere hoeveelheden via supermarkten beschikbaar te maken.
Meer produceren op Bonaire
De ambitie blijft niet beperkt tot microgreens. Isabella wil uiteindelijk ook andere producten lokaal gaan verbouwen. “We gaan ook andere planten zoals komkommers en tomaten doen”, vertelt ze. Daarnaast zijn er plannen voor kruiden, waaronder producten die gedroogd of verwerkt kunnen worden in sauzen en andere gerechten.
Daarvoor is meer ruimte nodig. Op dit moment vindt een belangrijk deel van het werk nog bij haar thuis plaats. Een balkon is veranderd in een kleine kas en binnen worden proeven met planten uitgevoerd. Simply Greens is voor Isabella voorlopig nog een bijbaan.
Vergunningen
Juist bij de stap naar grotere productie loopt ze tegen een bekend probleem op Bonaire aan: de lange procedures rond vergunningen en landbouwgrond. De afgelopen jaren is de vergunningverlening op het eiland nauwelijks op gang gekomen. De verschillende wisselingen van bestuurscolleges hebben daar niet bij geholpen, terwijl ook binnen de verantwoordelijke afdelingen vooralsnog weinig verbetering zichtbaar is waardoor aanvragen sneller kunnen worden afgehandeld.
Isabella wacht zelf inmiddels ongeveer anderhalf jaar op de afronding van het proces rond landbouwgrond via LVV.
“Ten eerste moet het hier beginnen met de vergunningen en de mogelijkheid om landbouwgrond te kunnen krijgen”, zegt ze. Volgens haar kunnen dergelijke processen jarenlang duren. “Al die processen duren lang, heel lang. Dat is ook demotiverend.”
Als Bonaire serieus meer voedsel zelf wil produceren, moet volgens haar juist daar verandering komen. “Ik denk dat de eerste stap is dat er meer druk en meer focus komt op deze sector.”
Eerst zekerheid voordat ze investeert
Het contact met LVV zelf omschrijft Isabella als goed. Er is al aangegeven welk stuk grond voor haar bedoeld is en volgens haar is zelfs gezegd dat ze daar alvast zou kunnen beginnen terwijl de papieren worden afgehandeld.
Dat wil ze niet. “Ik begin liever niet. Ik wil eerst mijn papieren hebben om te beginnen”, zegt Isabella. Investeren in een terrein zonder definitieve zekerheid vindt ze een te groot risico. “Je moet toch zekerheid hebben.”
Tot die tijd blijft Simply Greens kleinschalig produceren en experimenteren. Het initiatief is tegelijkertijd een voorbeeld van de mogelijkheden én beperkingen van lokale voedselproductie op Bonaire. De kennis en belangstelling groeien, maar de stap van thuis of kleinschalig telen naar grotere productie vraagt om ruimte, investeringen en vooral zekerheid.
