KRALENDIJK - De proef met de Hypotheekgarantie Bonaire heeft nauwelijks effect gehad op de woningmarkt. Dat concluderen onderzoekers van Economisch Bureau Amsterdam in de eindevaluatie van de pilot, die sinds 2021 loopt. Volgens het rapport zijn de belangrijkste doelen van de regeling niet bereikt, omdat er in ruim vier jaar tijd slechts 17 hypotheekgaranties zijn verstrekt.
De regeling werd ingevoerd om meer inwoners van Bonaire toegang te geven tot een koopwoning. Met de hypotheekgarantie konden huishoudens tot honderd procent van de woningwaarde lenen, terwijl banken op Bonaire normaal slechts ongeveer zeventig procent financieren. Ook moest de regeling zorgen voor lagere hypotheekrentes, meer eigenwoningbezit en verlichting van de druk op de huurmarkt.
Volgens de onderzoekers is daar weinig van terechtgekomen. Van de 422 woningtransacties die tussen 2021 en 2024 binnen de voorwaarden van de regeling vielen, werden er slechts zestien met een hypotheekgarantie afgesloten. Het rentevoordeel bleek bovendien minimaal.
Eigen geld
Het rapport stelt dat de regeling de kernproblemen van de Bonairiaanse woningmarkt niet oplost. De inkomens op het eiland zijn volgens de onderzoekers te laag in verhouding tot de hoge woningprijzen en hypotheekrentes. Daardoor kunnen veel huishoudens, ook mét hypotheekgarantie, nog steeds geen woning financieren zonder eigen geld in te brengen.
De evaluatie wijst erop dat vooral huishoudens met hogere inkomens gebruikmaakten van de regeling, terwijl de pilot juist bedoeld was voor starters, jonge gezinnen en de middenklasse.
Ook de maatschappelijke effecten waarop was gehoopt, bleven uit. De wachtlijst voor sociale huurwoningen nam tijdens de looptijd van de pilot juist sterk toe. Volgens het rapport groeide de wachtlijst bij Fundashon Cas Bonairiano van 956 woningzoekenden in 2021 naar 2.395 in 2024.
Inzetten op woningbouw
De onderzoekers adviseren daarom om meer in te zetten op de bouw van betaalbare woningen, uitbreiding van sociale huur en startersleningen. Volgens hen zijn dat effectievere maatregelen om de wooncrisis op Bonaire aan te pakken dan hypotheekgaranties alleen.
Uitbreiding van de regeling naar Saba en Sint-Eustatius wordt voorlopig afgeraden. Volgens de evaluatie zijn de woningmarkten daar te klein en ontbreken de voorwaarden om de regeling succesvol uit te voeren.
