KRALENDIJK – Klimaatverandering vormt een groeiende bedreiging voor cultureel erfgoed op Bonaire en de andere eilanden van Caribisch Nederland. Vooral erosie door zeespiegelstijging, extreme regenval en orkanen kan ervoor zorgen dat erfgoed verloren gaat. De Nederlandse UNESCO Commissie roept erfgoedorganisaties daarom op zich nu al beter voor te bereiden op klimaatschade en andere crises.
De waarschuwing komt naar voren uit de terugblik van UNESCO op de Landelijke Actiedagen Weerbaar Erfgoed. Voorzitter Kathleen Ferrier van de Nederlandse UNESCO Commissie bracht die boodschap dit weekend opnieuw onder de aandacht. Volgens haar moeten instellingen niet wachten totdat zich een calamiteit voordoet, maar vooraf bepalen hoe erfgoed kan worden beschermd.
Tijdens de actiedagen werd specifiek aandacht besteed aan de gevolgen van klimaatverandering voor materieel en immaterieel erfgoed in Caribisch Nederland. Daarbij werd ook gebruikgemaakt van de Klimaateffectatlas voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba.
Volgens UNESCO verdwijnt door erosie vanaf zee, mede als gevolg van zeespiegelstijging, en door erosie vanaf het land als gevolg van hevige regen en orkanen steeds meer. De conclusie van een speciaal webinar over het Caribisch gebied was dat klimaatadaptatie een vaste plaats moet krijgen in de bescherming van erfgoed.
Dat betreft niet alleen gebouwen, archeologische vindplaatsen en andere fysieke resten. Ook immaterieel erfgoed, zoals tradities, gebruiken en kennis die aan bepaalde landschappen of locaties verbonden zijn, kan door klimaatverandering onder druk komen te staan.
Voorbereiden vóór het misgaat
De boodschap maakt deel uit van een bredere campagne om cultureel erfgoed beter bestand te maken tegen calamiteiten. Daarbij gaat het naast klimaatverandering ook om risico’s als brand, stroomuitval, cyberaanvallen, maatschappelijke onrust en geopolitieke spanningen.
Aan de tweede editie van de Actiedagen Weerbaar Erfgoed deden ongeveer 100 organisaties mee. Er werden meer dan vijftig activiteiten georganiseerd met in totaal circa 3.000 deelnemers. De dagen worden georganiseerd door de Nederlandse UNESCO Commissie, Blue Shield Nederland en Cultural Emergency Response.
Het initiatief is geïnspireerd op het UNESCO-Verdrag van Den Haag en richt zich op bescherming van materieel en immaterieel cultureel erfgoed in het Koninkrijk, zowel bij kleine incidenten als bij grootschalige crises.
Voor Bonaire betekent de oproep dat klimaatbestendigheid niet alleen een vraagstuk is voor woningen, wegen en andere infrastructuur. Ook bij het beheer van historische locaties, monumenten, collecties en tradities moet volgens UNESCO rekening worden gehouden met de gevolgen van een veranderend klimaat.
Ferrier vat de boodschap samen met het uitgangspunt dat voorbereiding moet plaatsvinden voordat schade optreedt: erfgoedbescherming moet niet pas beginnen nadat een storm, overstroming of andere crisis heeft toegeslagen.
