Tweede Kamer zet stap richting grotere eilandsraden op Bonaire, Statia en Saba

DEN HAAG – De Tweede Kamer heeft maandag uitgebreid gesproken over de wet die het aantal eilandsraadsleden en gedeputeerden op Bonaire, Sint-Eustatius en Saba moet verhogen. Het kabinet wil de uitbreiding al laten ingaan bij de eilandsraadsverkiezingen van maart 2027 en lijkt daarbij op brede steun in de Kamer te kunnen rekenen.

De wet vloeit voort uit afspraken die eerder zijn gemaakt tussen het Rijk en de eilandbesturen om de democratische vertegenwoordiging en bestuurskracht op de drie openbare lichamen te versterken.

Bonaire groeit, vertegenwoordiging blijft achter

Een van de belangrijkste argumenten voor de wetswijziging is dat de omvang van de eilandsraden al jaren niet meer aansluit bij de bevolkingsgroei op de eilanden. Vooral Bonaire springt daarbij in het oog.

Het eiland telt inmiddels ruim 27.000 inwoners, maar heeft nog altijd slechts negen eilandsraadsleden. Nederlandse gemeenten van vergelijkbare omvang beschikken doorgaans over aanzienlijk meer volksvertegenwoordigers.

ChristenUnie-Kamerlid Don Ceder noemde de uitbreiding daarom een “no-brainer”.

“Het aantal eilandsraadsleden moet worden verhoogd is in mijn ogen een no-brainer”, stelde hij tijdens het debat. Daarbij wees hij erop dat Bonaire, ondanks zijn omvang en verantwoordelijkheden, veel minder volksvertegenwoordigers kent dan vergelijkbare gemeenten in Europees Nederland.

Meer taken dan veel Nederlandse gemeenten

Volgens staatssecretaris Eric van der Burg gaat de discussie niet alleen over inwonersaantallen, maar vooral over de omvang van de bestuurlijke opgaven op de eilanden.

“De opgaven op die eilanden zijn eerder groter dan kleiner”, zei Van der Burg. Hij wees erop dat de openbare lichamen taken uitvoeren die in Europees Nederland vaak zijn verdeeld over gemeenten, provincies, waterschappen en regionale samenwerkingsverbanden.

De staatssecretaris benadrukte dat de eilanden bovendien te maken hebben met omstandigheden die niet vergelijkbaar zijn met die van een gemiddelde Nederlandse gemeente.

“De dichtstbijzijnde buur ligt op 900 kilometer als het gaat om een Nederlandse gemeente”, aldus Van der Burg, die erop wees dat samenwerking en ondersteuning niet vanzelfsprekend zijn op de BES-eilanden.

Ondersteuning voor nieuwe bestuurders

Tijdens het debat vroegen verschillende fracties aandacht voor de praktische uitvoering van de uitbreiding. Daarbij ging het onder meer over ondersteuning van griffies, trainingen voor nieuwe raadsleden en de huisvesting van grotere eilandsraden.

Van der Burg maakte bekend dat inmiddels verschillende ondersteuningsprogramma’s lopen via onder meer ProDemos, het Nederlands Instituut voor Meerpartijendemocratie en beroepsverenigingen van raadsleden, griffiers en bestuurders. Ook zijn gesprekken gaande met de eilandbesturen over de huisvesting van de uitgebreidere raden.

Democratische gelijkwaardigheid

De staatssecretaris maakte tijdens het debat duidelijk dat de wet volgens het kabinet uiteindelijk draait om gelijkwaardige vertegenwoordiging van inwoners binnen Nederland.

„Iedere burger van Nederland moet zich op dezelfde wijze gerepresenteerd weten”, zei Van der Burg.

Wanneer de Tweede Kamer later deze maand instemt met het voorstel en ook de Eerste Kamer tijdig akkoord gaat, kunnen de nieuwe aantallen eilandsraadsleden en gedeputeerden al worden toegepast bij de verkiezingen van maart 2027.

Daarmee komt een afspraak die al jaren op tafel ligt eindelijk binnen handbereik en zetten Bonaire, Sint-Eustatius en Saba een nieuwe stap richting een sterkere lokale democratie.