Cocari II en FuHiKuBo: “Zet erfgoed vooraan bij uitvoering Vishon Boneiru 2050”
KRALENDIJK - Stichting Cocari II en Fundashon Históriko Kultural Boneriano (FuHiKuBo) reageren positief op Vishon Boneiru 2050, de toekomstvisie die het Bestuurscollege ter vaststelling heeft voorgelegd aan de Eilandsraad. De organisatieszeggen dat ze te spreken zijn over de koers van het document, groei binnen de draagkracht van het eiland, natuur en cultuur als voorwaarde in plaats van sluitpost, en meer waarde uit toerisme zonder groei in bezoekersaantallen, maar vrezen dat erfgoed bij de daadwerkelijke uitvoering achteraan komt te staan.
"Vishon zegt wat wij dagelijks zien: de kracht van Bonaire zit in zijn natuur en cultuur. Maar wat weg is, komt niet terug. Stel de visie vast, en zet erfgoed, materieel én immaterieel, vooraan in de uitvoering", aldus de besturen van Cocari II en FuHiKuBo in een gezamenlijke verklaring.
De organisaties wijzen op recent onafhankelijk onderzoek waaruit blijkt dat de koraalbedekking langs de kust inmiddels is gedaald tot onder de 10 procent. Dat rif beschermt volgens hen de kust en de monumenten aan de zuidkust als natuurlijke golfbreker, wat volgens de stichtingen extra gewicht geeft aan de keuze in Vishon om geen nieuwe bebouwing langs de kust toe te staan.
Toch zetten Cocari II en FuHiKuBo vraagtekens bij de prioritering binnen de visie zelf. Erfgoed staat in de voorgestelde maatregelen op "middelhoog", terwijl natuur en toerisme als urgent worden bestempeld. Volgens de organisaties is die volgorde riskant, omdat verlies van erfgoed onomkeerbaar is: "Een gesloopt pand, een volgebouwde kunuku, een verhaal dat niemand meer navertelt, dat komt niet terug. Behoud kent geen inhaalslag."
De stichtingen benadrukken ook het economische belang van erfgoed. Herstelde panden en levende kernen als Rincon en Playa zouden juist kwaliteitstoerisme aantrekken, wat volgens hen waarde oplevert door kwaliteit in plaats van drukte.
Cocari II en FuHiKuBo roepen de Eilandsraad en het Bestuurscollege op om erfgoed, zowel materieel als immaterieel, een vaste plek te geven in de Structuurvisie, het Ruimtelijk Ontwikkelingsplan (ROB) en via de Klimaattafel, met concrete maatregelen die uiterlijk in 2027 op de agenda staan. Behoud van historische panden, de kunuku en het straatbeeld verdient volgens de organisaties hoge in plaats van middelhoge prioriteit. Ook lokale en historische kennis over rooien, saliñas en de kunuku zou volgens hen serieus moeten worden meegenomen als adaptatiestrategie, net als de overdracht van geschiedenis, taal en cultuur. Daarnaast pleiten de stichtingen voor een structureel participatietraject in het Papiamentu voor bewoners en jongeren, zodat de lasten van de transitie niet bij kwetsbare gezinnen terechtkomen.
Omdat de visie zelf leunt op samenhangend Rijksbeleid en structurele financiering, roepen Cocari II en FuHiKuBo de Eilandsraad en het Bestuurscollege ook op om samen met de gemeenschap bij het Rijk aan te dringen op concrete bescherming en structurele middelen voor erfgoed en kust.
"Steen en verhaal horen bij elkaar", aldus de organisaties, die zeggen zelf te willen bijdragen aan de uitvoering: de een aan het herstel van panden, de ander aan het bewaren van de verhalen, beelden en kennis die daarbij horen.
