Discriminatiewaakhond wil grondwetswijziging voor gelijke rechten Caribisch Nederland
DEN HAAG – De Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme (NCDR) komt met zeven concrete aanbevelingen om de structurele ongelijkheid tussen Europees Nederland en de BES-eilanden te doorbreken. De belangrijkste: pas de Grondwet aan zodat positieve inzet voor gelijkwaardigheid juridisch verankerd is.
In het advies ‘Gelijkwaardigheid als Grondwettelijke Opdracht’, dat vorige week aan het kabinet werd aangeboden, vertaalt de NCDR zijn analyse naar maatregelen op meerdere beleidsterreinen.
Grondwet aanpassen
De meest vergaande aanbeveling betreft een wijziging van de Grondwet. De NCDR wil dat de differentiatiebepaling, het artikel dat afwijkende regels voor de eilanden mogelijk maakt, wordt hergeformuleerd. Positieve afwijking, oftewel extra inzet om gelijkwaardigheid te bevorderen, moet centraal komen te staan in de wetstekst. Daarmee komt een einde aan de juridische onduidelijkheid over wanneer verschil in behandeling wel en niet is toegestaan.
Tegelijk wil de NCDR dat uiterlijk in 2030 alle internationale mensenrechtenverdragen die nu nog niet gelden voor Caribisch Nederland alsnog worden geratificeerd.
Armoede structureel aanpakken
Op het gebied van bestaanszekerheid adviseert de NCDR een Nationaal Programma Sociale gelijkheid en Participatie, met een uitvoerende taskforce en meerjarige financiering. Dat programma moet de aanbevelingen van de eerder ingestelde Commissie Sociaal Minimum Caribisch Nederland versneld uitvoeren.
Als directe maatregel wil de NCDR een prijsplafond op nutsvoorzieningen en internet voor de eilanden, en structurele versterking van de schuldhulpverlening.
Zorg, onderwijs en connectiviteit
Voor de zorg adviseert de NCDR een strikte scheiding van rollen: beleidsvorming, uitvoering, zorginkoop en zorgverzekering mogen niet langer allemaal onder één ministerie vallen. Alle kosten bij medische uitzendingen moeten volledig worden vergoed.
Op onderwijsgebied pleit de NCDR voor kwijtschelding van studieschulden voor eilandskinderen die terugkeren, als onderdeel van een bredere strategie om talent terug te halen. Ook moeten uitzonderingsregelingen voor werkvergunningen worden verruimd zodat scholen sneller onderwijspersoneel uit de regio kunnen aantrekken.
Voor connectiviteit wil de NCDR een Public Service Obligation (PSO) invoeren die vliegverkeer tussen de Bovenwindse eilanden betaalbaar maakt, en een BES-infrastructuurfonds voor structurele financiering van wegen en digitale infrastructuur.
‘Gelijke behandeling is geen gunst’
Nationaal coördinator Rabin Baldewsingh besluit het advies met een directe oproep aan kabinet en parlement. De behandeling van inwoners van Bonaire, Sint Eustatius en Saba als tweederangsburgers moet stoppen. "Gelijke behandeling is geen gunst. Het is een recht. En dat recht duldt geen uitstel."
Bron: NCDR, advies ‘Gelijkwaardigheid als Grondwettelijke Opdracht’, april 2026
