Rekenkamer: Caribisch Nederland kwetsbaar door gebrek aan noodvoorraden en regie

DEN HAAG - De Algemene Rekenkamer slaat alarm over de kwetsbaarheid van Bonaire, Sint Eustatius en Saba bij crises. Volgens een nieuw rapport beschikken de eilanden niet over strategische noodvoorraden van voedsel, drinkwater, brandstof of medicijnen, terwijl de afhankelijkheid van import vrijwel volledig is en duidelijke regie vanuit het Koninkrijk ontbreekt.

De Rekenkamer noemt de situatie “zorgelijk” en waarschuwt dat verstoringen door geopolitieke spanningen, natuurrampen of problemen in internationale handelsroutes direct tot tekorten kunnen leiden. Daarbij verwijst het rapport onder meer naar de spanningen rond Venezuela begin 2026 en de dreiging van een mondiale brandstofcrisis na onrust rond de Straat van Hormuz.

Volgens de onderzoekers bestaan op de eilanden wel reguliere voorraden, maar ontbreken aparte strategische reserves die achter de hand worden gehouden voor noodsituaties. Vooral de situatie rond drinkwater en voedsel wordt als kwetsbaar omschreven.

Drinkwater

Op Bonaire is bij normaal gebruik slechts voor drie tot vier dagen drinkwater beschikbaar. Op Sint Eustatius gaat het om ongeveer zeven dagen en op Saba zelfs maar om één dag voorraad.

De kwetsbaarheid hangt volgens de Rekenkamer samen met de manier waarop de eilanden aan drinkwater komen. Het water wordt grotendeels lokaal geproduceerd uit zeewater en die productie is afhankelijk van elektriciteit en brandstof. Wanneer de brandstofvoorziening uitvalt, ontstaan daardoor direct problemen in de drinkwaterproductie.

Ook de voedselvoorziening blijft kwetsbaar doordat vrijwel alles moet worden geïmporteerd via regionale hubs zoals Curaçao en Sint Maarten. Verse producten worden doorgaans wekelijks aangevoerd. Op Sint Eustatius en Saba is daardoor slechts ongeveer een week aan verse voedselvoorraad aanwezig.

Centrale regie

Een belangrijk deel van de kritiek richt zich op het ontbreken van centrale regie. Volgens de Rekenkamer bestaat er nauwelijks beleid voor strategische voorraden in Caribisch Nederland en zijn verantwoordelijkheden tussen ministeries, eilandbesturen en private partijen onvoldoende vastgelegd.

Daardoor dreigt in crisissituaties volgens het rapport een situatie waarbij commerciële partijen uiteindelijk bepalen wat er gebeurt met essentiële voorzieningen zoals voedsel, drinkwater en brandstof.

Reactie ministerie

Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties erkent in een reactie dat er geen officiële strategische voorraden bestaan, maar wijst erop dat de eilanden wel beschikken over reguliere voorraden van onder meer brandstof, medicijnen en voedsel. Ook stelt het ministerie dat er al crisisstructuren bestaan om de eilanden in noodsituaties te ondersteunen.

Volgens het kabinet wordt bovendien gewerkt aan versterking van de voedselzekerheid via het CariFoodFund en aan betere crisisvoorbereiding binnen het Koninkrijk. De minister erkent tegelijk dat scherpere coördinatie nodig is tussen de betrokken ministeries en bestuurslagen.

De Algemene Rekenkamer blijft in het nawoord kritisch. Volgens de onderzoekers blijft onduidelijk welke concrete maatregelen het kabinet daadwerkelijk gaat nemen en binnen welk tijdpad dat gebeurt.