Gezaghebber Soliano vraagt Den Haag om extra capaciteit voor integriteit en openbare orde

KRALENDIJK – Gezaghebber John Soliano vraagt het kabinet om extra ondersteuning om het bestuur en de ambtelijke organisatie van Bonaire te versterken. In een brief aan staatssecretaris Eric van der Burg schrijft Soliano onder meer dat er twee extra formatieplaatsen nodig zijn voor Bureau Integriteit. Ook vraagt hij om tijdelijke ondersteuning op het gebied van openbare orde en veiligheid.

De brief van Soliano dateert van 30 september en is op 2 oktober door staatssecretaris Van der Burg als bijlage naar de Tweede Kamer gestuurd. Van der Burg schrijft daarbij dat Soliano de problemen rond goed bestuur en de versterking van de ambtelijke organisatie onderkent en inmiddels concrete maatregelen heeft ingezet. De staatssecretaris wil hierover tijdens zijn aanstaande werkbezoek aan Bonaire met Soliano en het Bestuurscollege spreken.

Soliano schrijft dat Bonaire te maken heeft met urgente maatschappelijke vraagstukken die vragen om een stabiel bestuur. Tegelijkertijd stelt hij dat het Openbaar Lichaam Bonaire ondanks de huidige politieke situatie doorgaat met het aanpakken van de maatschappelijke opgaven. Volgens de gezaghebber is daarvoor niet alleen bestuurlijke stabiliteit nodig, maar ook meer uitvoeringskracht.

Ambtelijke organisatie groeit niet mee

Volgens Soliano is Bonaire de afgelopen jaren sterk gegroeid, terwijl de capaciteit van de ambtelijke organisatie en andere overheidsdiensten niet in hetzelfde tempo is meegegroeid. Daarnaast zijn volgens hem door jarenlange achterblijvende investeringen en terughoudendheid bij wetgeving achterstanden ontstaan op verschillende beleidsterreinen.

De ambtelijke organisatie moet daardoor volgens de gezaghebber op onderdelen fundamenteel anders gaan werken: integraler, slagvaardiger en met meer specialistische kennis. Hij noemt dit een transitieproces dat tijd en ruimte nodig heeft.

Soliano waarschuwt daarnaast voor politieke inmenging in het werk van ambtenaren. Volgens hem is die ongewenst, omdat dit kan leiden tot taakvermenging, een onveilig gevoel binnen de organisatie en een minder effectief openbaar bestuur. Ook kan hierdoor volgens hem de eenheid van beleid onder druk komen te staan.

Ondersteuning voor Eilandsecretaris

Het OLB werkt ondertussen aan de versterking van de ambtelijke organisatie. De Eilandsecretaris en zijn bureau krijgen op korte termijn ondersteuning om onder meer de integrale aansturing, governance, organisatieontwikkeling en besluitvormingsprocessen te verbeteren.

De selectie van twee kandidaten voor deze ondersteuning bevindt zich volgens Soliano in de afrondende fase. Het streven is dat zij in oktober 2026 beginnen. De ondersteuning moet onder meer leiden tot een ontwikkelplan voor het Bureau van de Eilandsecretaris en instrumenten om het functioneren van het directieteam te verbeteren.

Ook wordt gewerkt aan een nieuwe mandaatregeling, waarmee de bevoegdheden van het Bestuurscollege en de gezaghebber binnen de organisatie duidelijker en evenwichtiger moeten worden belegd. Volgens Soliano kan hierdoor sneller worden besloten.

Gap-analyse loopt vertraging op

Een van de trajecten die vertraging heeft opgelopen, is de zogenoemde gap-analyse van de ambtelijke organisatie. Die analyse moet inzicht geven in hoeveel en welke medewerkers de komende drie tot vijf jaar nodig zijn.

Het OLB had de opdracht na het opvragen van meerdere offertes aan een partij gegund, maar die partij heeft volgens Soliano vervolgens laten weten geen capaciteit meer beschikbaar te hebben. Het OLB bekijkt daarom of de opdracht aan een andere partij kan worden gegund, zodat de analyse nog dit jaar kan worden uitgevoerd.

Nieuwe aanpak voor afvalbeheer

In de brief wordt ook ingegaan op specifieke dossiers waarvoor extra expertise nodig is. Voor het afvalbeheer ligt er volgens Soliano een voorstel voor een uitvoeringsorganisatie die onder leiding van het OLB verschillende onderdelen integraal moet aansturen.

Het gaat onder meer om de realisatie van het MOSC, de overgang naar andere verwerkingsroutes, de export van afval en het beëindigen van het storten op Lagun. De afstemming met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft inmiddels plaatsgevonden. Het Bestuurscollege zou het voorstel in de eerste week van oktober vaststellen.

Nieuwe gedragscodes voor verkiezingen 2027

Om politieke inmenging tegen te gaan, heeft het Bestuurscollege inmiddels een bestuurlijke deal vastgesteld waarin kaders zijn opgenomen voor de verhouding tussen bestuur en ambtelijke organisatie. Deze deal is verspreid onder de ambtenaren en moet verder worden geïmplementeerd.

Ook werkt het OLB aan nieuwe gedragscodes voor de Eilandsraad, het Bestuurscollege, de gezaghebber en de ambtelijke organisatie. Daarnaast wordt de procedure rond vermoedens van integriteitsschendingen herzien.

Het streven is dat de nieuwe gedragscodes en de aangepaste procedure vóór de verkiezingen van maart 2027 door de Eilandsraad worden vastgesteld.

Twee extra medewerkers voor Bureau Integriteit

Een concreet verzoek aan Den Haag betreft Bureau Integriteit. Soliano schrijft dat de inzet van het bureau, samen met interne en externe vertrouwenspersonen, ervoor heeft gezorgd dat ambtenaren zich vaker en sneller uitspreken.

Tegelijkertijd is de huidige bezetting volgens hem onvoldoende om signalen en meldingen tijdig en zorgvuldig te behandelen én voldoende aandacht te besteden aan bewustwording en de verdere ontwikkeling van integriteit binnen het ambtelijk apparaat. Daarom wil Soliano twee extra fte aantrekken om integriteit structureel binnen de organisatie te verankeren.

Daarnaast vraagt hij om tijdelijke ondersteuning voor het kabinet van de gezaghebber op het gebied van openbare orde en veiligheid. Door de groei van Bonaire nemen de veiligheidsvraagstukken volgens Soliano toe en wordt hierdoor steeds meer capaciteit van het kabinet gevraagd. Hij noemt tijdelijke ondersteuning voor één jaar wenselijk, met specifieke kennis van openbare orde en veiligheid.

Van der Burg heeft de Tweede Kamer laten weten dat hij tijdens zijn komende bezoek aan Bonaire in oktober met Soliano en het Bestuurscollege over de maatregelen en de benodigde ondersteuning wil spreken.

Lees hier de reactie van Staatssecretaris Eric van der Burg

Lees hier de brief van Gezaghebber John Soliano