Tegen de koloniale kramp: Waarom Bonaire zich moet verzetten tegen de nieuwe WolBES en FinBES
Door Arjen de Wolff
De aangekondigde wijzigingen in de WolBES en FinBES worden ons verkocht als “modernisering” en “professionalisering”. Maar achter dat technocratische jargon gaat een oude realiteit schuil: meer greep vanuit Den Haag, minder zeggenschap voor de Bonairiaanse gemeenschap. Het lokale bestuur van Bonaire kan – en moet – argumenten aanvoeren om deze sluipende centralisatie te weerstaan, en concrete, werkbare alternatieven presenteren.
Het zelfbeschikkingsrecht
Internationaal recht erkent het recht op zelfbeschikking van volkeren, vastgelegd in artikel 1 van zowel het VN-Handvest als het Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten. Ook kleine gemeenschappen binnen een staat kunnen zich hierop beroepen. Wanneer Den Haag via wetswijzigingen structureel de beleidsvrijheid van het eiland beknot, staat dat op gespannen voet met dit fundamentele recht.
Schending van de democratische beginselen
De Nederlandse Grondwet en het Europees Handvest voor lokale autonomie garanderen dat het bestuur zo dicht mogelijk bij de burger georganiseerd moet worden. Meer bevoegdheden naar de Rijksvertegenwoordiger en minder naar de eilandsraad betekent een directe uitholling van de lokale democratie. De democratisch gekozen eilandsraad verwordt zo tot een façade, terwijl de macht elders wordt geconcentreerd.
Onevenredigheid en subsidiariteit
Bonaire kan zich beroepen op het evenredigheidsbeginsel: ingrijpen van het Rijk mag niet verder gaan dan strikt noodzakelijk. Waarom zou Den Haag bevoegdheden naar zich toetrekken die de eilandsraad prima kan uitvoeren? Het subsidiariteitsbeginsel, erkend in Europees en internationaal bestuursrecht, eist dat besluiten worden genomen op het laagst mogelijke bestuursniveau. Deze wetswijzigingen draaien dat principe om.
De fictie van gelijkheid binnen het Koninkrijk
Den Haag schermt graag met het argument dat Bonaire integraal onderdeel is van Nederland. Maar wanneer het uitkomt, worden wij als tweederangsburgers behandeld. In Europees Nederland gelden voor gemeenten vergaande autonomie en lokaal budgetrecht. Hier op Bonaire krijgen wij de schijn van inspraak, maar worden onze financiën en beleidsruimte strak aan de ketting gelegd. Staatkundig gezien is dit discriminatoir en flagrant strijdig met artikel 1 van de Grondwet.
Precedentwerking en neokoloniale continuïteit
Tot slot kan Bonaire wijzen op de historische last van koloniale wetgeving. Elke keer dat Den Haag zegt “het is voor jullie eigen bestwil”, blijkt dat te betekenen: minder invloed, meer afhankelijkheid. Het lokale bestuur kan dit inbrengen als argument tegen de proportionaliteit en redelijkheid van de wetswijzigingen: ze passen in een structureel patroon van ongelijkwaardige machtsuitoefening dat haaks staat op de geest van de dekolonisatie.
De nieuwe WolBES en FinBES ondermijnen ons recht op zelfbestuur, tasten de lokale democratie aan en leggen een toch al ongelijkwaardige machtsverhouding nog verder vast. Het Bonairiaanse bestuur kan en moet zich hiertegen verzetten, niet alleen uit politieke trots, maar ook met solide juridische argumenten die teruggaan op internationaal recht, grondwettelijke beginselen en fundamentele democratische waarden.
Het kan anders, en heel veel beter.
#Koninkrijksrelaties #BZK #Bonaire #Statia #Saba
