Bonaire produceert opvallend veel eieren en sla, maar blijft vrijwel volledig afhankelijk van import
KRALENDIJK – Bonaire weet ondanks zijn beperkte omvang relatief veel lokaal voedsel te produceren in enkele specifieke productgroepen. Vooral sla, bladgroenten en eieren springen eruit. Tegelijk laat een nieuwe nulmeting naar voedselproductie in de Nederlandse Cariben zien hoe kwetsbaar de voedselvoorziening van het eiland blijft. Vrijwel het volledige voedselsysteem draait nog altijd op import via Curaçao en internationale aanvoerroutes.
Volgens de studie bedraagt de totale zelfvoorzieningsgraad van Bonaire 8,25 procent. Dat betekent dat meer dan 91 procent van het voedsel nog altijd van buiten het eiland komt. Toch valt Bonaire binnen de regio op door de relatief hoge lokale productie van enkele verse producten.
Vooral eieren vormen een belangrijke lokale pijler. De onderzoekers berekenen dat Bonaire ongeveer 57,6 procent van zijn eigen eierconsumptie lokaal produceert. Bij sla en bladgroenten ligt dat percentage zelfs op bijna 46 procent.
Opvallend contrast
Volgens het rapport ontstaat daardoor een opvallend contrast. Aan de ene kant beschikt Bonaire over een klein maar zichtbaar lokaal landbouwsysteem. Aan de andere kant blijft het eiland voor vrijwel alle andere productgroepen sterk afhankelijk van import. Fruitproductie speelt nauwelijks een rol en ook vlees en zuivel blijven grotendeels afhankelijk van buitenlandse aanvoer.
De studie laat ook zien hoe klein de landbouwsector op Bonaire feitelijk is. Voor de volledige lokale voedselproductie wordt naar schatting slechts 1,8 hectare gebruikt. Dat komt neer op ongeveer 18.000 vierkante meter, oftewel slechts 0,01 procent van het totale eilandoppervlak van circa 288 vierkante kilometer.
Toch weet Bonaire met dat zeer beperkte areaal relatief hoge percentages te halen in specifieke categorieën. Dat komt volgens de onderzoekers doordat de productie sterk geconcentreerd is rond een klein aantal producenten en efficiënte teeltvormen. Vooral semi-intensieve teelt van bladgroenten en de combinatie van eier- en kippenproductie zorgen voor relatief hoge opbrengsten op kleine schaal.
Kwetsbaar
De onderzoekers waarschuwen tegelijkertijd dat juist die concentratie ook kwetsbaar maakt. Een beperkt aantal producenten betekent dat uitval van één bedrijf direct effect kan hebben op de lokale beschikbaarheid van voedsel. Bovendien blijft Bonaire logistiek sterk afhankelijk van Curaçao als regionale distributiehub.
In het rapport wordt die Curaçao-Bonaire-verbinding zelfs omschreven als een “structureel vaste schakel” in de voedselvoorziening. Problemen met overslag, feederdiensten of transport tussen de eilanden kunnen daardoor snel doorwerken in supermarkten en horeca op Bonaire.
De kwetsbaarheid wordt versterkt door de beperkte voorraden op het eiland. Voor groenten berekent de studie dat Bonaire gemiddeld slechts 2,3 dagen voorraad beschikbaar heeft wanneer import zou wegvallen. Voor fruit ligt dat op slechts twee dagen. Alleen bij eieren zorgt lokale productie voor een duidelijk grotere buffer van bijna negen dagen.
Volledige voedselzelfvoorziening noemen de onderzoekers daarom niet realistisch. De scenario’s in het rapport laten zien dat daarvoor enorme hoeveelheden land, water en energie nodig zouden zijn. Voor volledige voedseldekking zou Bonaire theoretisch bijna 99 miljoen vierkante meter landbouwgrond nodig hebben, ongeveer een derde van het totale eilandoppervlak.
Vooral vleesproductie blijkt extreem ruimte-intensief. Alleen al rundvlees zou volgens de berekeningen meer dan 91 miljoen vierkante meter grond vragen. Daarnaast zouden ook water- en energieverbruik fors stijgen.
Niet haalbaar
Daarmee komt de studie tot een duidelijke conclusie: volledige onafhankelijkheid van import is voor Bonaire niet haalbaar. Wel kan lokale productie volgens de onderzoekers een strategische rol spelen door bepaalde verse producten lokaal beschikbaar te houden en de afhankelijkheid van internationale logistiek iets te verkleinen.
Juist daarom richt het beleid zich volgens het rapport steeds meer op verbreding van het lokale assortiment, vooral binnen groenten en verse producten. Niet om import te vervangen, maar om de voedselvoorziening minder kwetsbaar te maken.
