Restauratie van historische vissersboot moet kennis over Bonaire behouden

KRALENDIJK - De historische vissersboot Etienne moet weer gaan varen. De boot, die geldt als het laatste zeilende vissersschip van Bonaire, wordt de komende jaren gerestaureerd. Het project moet niet alleen het bijzondere vaartuig behouden, maar ook kennis over de traditionele scheepsbouw, visserij en zeilvaart doorgeven aan nieuwe generaties.

Ron de Goeij, werkzaam bij Cocari op Bonaire, vertelt dat het initiatief ruim een jaar geleden op gang kwam nadat Arthur de Vries het idee opperde om iets met de historische boot te doen. De initiatiefnemers wilden voorkomen dat een belangrijk stuk Bonairiaanse geschiedenis verloren zou gaan.

“Het is ook erfgoed waarvan we graag zouden willen dat dat behouden blijft voor toekomstige generaties op het eiland”, zegt De Goeij. Volgens hem is er aan de boot veel kennis verbonden, onder meer over scheepvaart, visserij en houtbewerking.

De stichting heeft de boot inmiddels van de familie gekocht, met de belofte om het schip voor de toekomst te behouden. Vervolgens is onderzocht of restauratie nog mogelijk is en of de Etienne daadwerkelijk weer kan varen.

Specialisten uit Nederland en Bonaire hebben zich over de staat van het schip gebogen. Volgens de betrokken deskundigen is herstel mogelijk.

Minimaal twee jaar restaureren

De restauratie gaat naar verwachting minimaal twee jaar duren. De initiatiefnemers willen die periode ook gebruiken om kennis over de traditionele bouw en het gebruik van de vissersboot over te dragen.

“We willen heel graag dat de toekomstige generaties Bonairianen op dit eiland gaan leren hoe dit soort schepen werden gemaakt, hoe je ermee kunt varen en hoe je het hout kunt bewerken”, vertelt De Goeij.

Daarbij wordt gedacht aan samenwerking met scholen en aan een leertraject waarin jongeren zelf kunnen kennismaken met de werkzaamheden. Ook willen de initiatiefnemers het project zichtbaar maken voor inwoners en toeristen.

“Het moet echt een project van ons allemaal worden”, zegt De Goeij. Het uiteindelijke doel is volgens hem om de kennis die op Bonaire in het verleden is opgebouwd, te behouden. Hij hoopt dat jongeren door het project enthousiast worden en zich verder willen verdiepen in de traditionele scheepsbouw en zeilvaart.

Voorkomen dat de boot verloren gaat

Ook Arthur de Vries zet zich in voor het behoud van de Etienne. Hij was bevriend met de voormalige eigenaar Ismael en wilde voorkomen dat de boot door de jaren heen verder achteruit zou gaan.

“Ik vind het zonde dat zo’n boot hier in de zon ligt en eigenlijk vergaat”, vertelt De Vries. Volgens hem lag het schip lange tijd onder een grote amandelboom. Nadat die boom was gekapt, kwam de boot in de volle zon te liggen, wat slecht is voor het hout.

De Vries wijst erop dat het behouden van historische schepen niet vanzelfsprekend is. Hij noemt een ander schip dat volgens hem op een scheepskerkhof bij Tras Montaña uit elkaar is gevallen. Met de Etienne wil hij voorkomen dat hetzelfde gebeurt.

“Dit is een unieke boot”, benadrukt De Vries. Hij vindt dat het behoud van het schip belangrijker is dan alleen de financiële waarde ervan. Ook de geschiedenis en de kennis die met de boot verbonden zijn, spelen een grote rol.

Bijzondere geschiedenis

Bòi Antoin vertelt in het gesprek over de historische betekenis van het schip. De Etienne was een grote vissersboot met een dek, waarmee vissers langere tijd op zee konden blijven en onder meer in de wateren bij de nabijgelegen eilanden en Venezuela visten.

De boot deed ook mee aan de eerste Bonaire Regatta. Volgens de betrokkenen heeft het schip in het verleden een belangrijke rol gespeeld in de wedstrijden. De traditionele boten vertellen bovendien het verhaal van de scheepsbouwers en vissers die hun kennis van generatie op generatie doorgaven.

De Vries legt uit dat de boot werd gebouwd door Bonairianen van de familie Craane op Curaçao. Vroeger werden dergelijke schepen ook op Bonaire onder grote tamarindebomen gebouwd, waarbij het werk vanaf het eerste stuk hout tot aan het voltooide vaartuig met de hand werd uitgevoerd.

Ook de manier waarop de boten werden uitgebalanceerd, laat zien hoeveel praktische kennis daarvoor nodig was. De traditionele technieken verschillen van die bij veel moderne schepen en dreigen verloren te gaan wanneer niemand ze meer toepast.

Het doel blijft varen

De initiatiefnemers willen de Etienne uiteindelijk niet als stilstaand monument neerzetten. Het doel is dat het schip na de restauratie opnieuw het water op kan.

“De bedoeling is dat hij weer gaat varen”, zegt De Goeij. Hij geeft toe dat het moeilijk is om zich dat voor te stellen wanneer je ziet hoe de boot er nu bij ligt. Toch hebben de specialisten aangegeven dat herstel mogelijk is.

De Vries hoopt dat vooral jongeren belangstelling krijgen om met de boot te leren varen. Mogelijk kan het schip in de toekomst ook worden ingezet om bezoekers kennis te laten maken met de maritieme geschiedenis van Bonaire.