THE BOTTOM – Elf zorgprofessionals van vier Caribische eilanden zijn begin april gestart met een eenjarige opleiding tot casemanager dementie. De opleiding, die speciaal is ontwikkeld voor Sint-Maarten, Saba, Sint-Eustatius en Bonaire, ging van start op Saba. Alleen op Aruba en Bonaire is de functie van casemanager dementie tot nu toe bekend, op de andere eilanden is deze nog nieuw.
De opleiding is opgezet in samenwerking met de Dementie Academie uit Nederland, na toenemende interesse vanuit met name Sint-Maarten. “Hier op Sint-Maarten was al langer de wens om met casemanagers dementie te gaan werken. Want die zijn tot nu toe alleen op Aruba en Bonaire actief,” aldus Saskia Danen – de Vries van de Dementie Academie. Bij navraag bleken ook Saba, Sint-Eustatius en Bonaire geïnteresseerd. Daarop werd een maatwerktraject voor één jaar ontwikkeld. “De betrokken zorgorganisaties financieren dit zelf. Dat geeft ook wel de urgentie aan,” voegt ze toe.
Tijdens de eerste trainingsweek, die plaatsvond van 8 tot en met 11 april op Saba, namen elf deelnemers deel. Ze werken in onder meer de thuiszorg, het ziekenhuis, dagbesteding of verpleeghuis. De groep bestaat uit een mix van verpleegkundigen en maatschappelijk werkers.
Drie rollen
De opleiding is opgebouwd rond drie kernrollen van de casemanager: inhoudelijk expert, ketenregisseur en pleitbezorger van publieke bewustwording. In de eerste week leerden de deelnemers onder meer over vormen van dementie, vroege signalen, en de manier waarop diagnoses op de eilanden tot stand komen. Daarbij is de betrokkenheid van huisartsen en neurologen per eiland verschillend.
“Een casemanager is de spil in het proces. Die begeleidt de persoon met dementie én diens naasten, van het eerste vermoeden tot aan opname in een verpleeghuis,” zegt Danen – de Vries. Volgens mede-initiatiefnemer Marieke Dooremalen draait het ook om netwerkvorming: “We proberen hen handvatten te geven om op het hele eiland verbindingen te leggen: met huisartsen, welzijnswerkers, en met elkaar. Samenwerken is op de eilanden niet altijd vanzelfsprekend.”
Ook het tegengaan van taboes en stigma’s is een belangrijk onderdeel van de opleiding. In veel families wordt dementie nog niet als ziekte herkend, maar als onderdeel van ouderdom. “Op sommige eilanden wordt het nog nauwelijks benoemd,” zegt Danen – de Vries. “Als je vraagt of mensen iemand met dementie kennen, zeggen ze vaak nee. Maar vraag je naar Alzheimer, dan blijken ze die mensen wél te kennen.”
Volgens de trainers bestaan er ook cultuurgebonden opvattingen die leiden tot overbescherming. “Er is veel ‘overcaring’,” zegt Dooremalen. “Met de beste bedoelingen wordt iemand alles uit handen genomen, maar dat kan averechts werken. Actief blijven is juist belangrijk voor het brein en de gemoedstoestand.”
Verdieping en actie
De komende maanden krijgen de deelnemers elke maand een online lesdag. Ze werken daarbij aan persoonlijke actieplannen om hun kennis te verdiepen, samenwerking op het eiland te versterken en het publieke bewustzijn te vergroten. In september reist de groep naar Nederland, waar zij casemanagers zullen ontmoeten en werkbezoeken afleggen. De opleiding wordt in april 2026 afgesloten op een van de eilanden.
De initiatiefnemers benadrukken dat het programma zich aanpast aan de lokale context. “We komen niet om te vertellen hoe het moet,” zegt Danen – de Vries. “We faciliteren het leren van en met elkaar. De kracht van dit programma is dat het gedragen wordt door de mensen op de eilanden zelf.”
