ILT waarschuwt Kamer opnieuw over vuilstort Bonaire: ‘Lokaal bestuur blijft tekortschieten’

DEN HAAG - Tijdens een technische briefing op 4 februari heeft de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) de Tweede Kamer opnieuw geïnformeerd over de ernstige milieuproblemen bij de afvalverwerking op Bonaire. De inspectie benadrukte dat zij deze zorgen al meerdere keren eerder heeft geuit en dat de situatie rond de stortplaats bij Selibon nog altijd „zorgwekkend en urgent” is.

De briefing diende als voorbereiding op een commissiedebat later deze maand. Kamerleden kregen een overzicht van de onderzoeken die sinds 2023 zijn uitgevoerd en van de beperkte vooruitgang die sindsdien is geboekt.

Kritiek op optreden Openbaar Lichaam Bonaire

Een belangrijk punt in de toelichting van de ILT was de rol van het Openbaar lLchaam Bonaire (OLB). Dat is verantwoordelijk voor vergunningverlening, toezicht en handhaving bij de stortplaats. Volgens de inspectie heeft het OLB jarenlang onvoldoende opgetreden tegen overtredingen, zoals het ontbreken van een geldige milieuvergunning, de opslag van asbest en ziekenhuisafval en het niet opvolgen van eerdere waarschuwingen.

De ILT kan in dit dossier niet rechtstreeks tegen het afvalbedrijf optreden. In plaats daarvan controleert zij of het lokaal bestuur zijn taken goed uitvoert. Juist daar ziet de inspectie grote tekortkomingen.

Gevaarlijke emissies en branden

Inspecties in 2024 en 2025 lieten zien dat de situatie nauwelijks verbeterde. Metingen bij een inmiddels gesloten afvalverbrandingsinstallatie toonden forse overschrijdingen van vergunde waarden, onder meer voor fijnstof en dioxines. Na een grote brand in november 2024 werden ook in woongebieden rond de stortplaats verhoogde concentraties schadelijke stoffen aangetroffen.

Volgens de ILT zijn die bevindingen reden voor serieuze zorgen over de gezondheid van omwonenden, al is aanvullend structureel onderzoek naar luchtkwaliteit nodig. Dat soort metingen moet volgens de regels door het OLB worden aangevraagd.

Ingrijpen rijk en juridische tegenslag

De ernst van de situatie leidde ertoe dat de Rijksvertegenwoordiger tijdelijk de bevoegdheden van het eilandbestuur overnam. Dat zorgde snel voor concrete maatregelen, zoals het veilig afvoeren van gevaarlijk afval naar Europa.

De ingreep werd echter later door de rechter teruggedraaid omdat de procedure niet correct was gevolgd, al werd wel vastgesteld dat er sprake was van taakverwaarlozing door het OLB. Sindsdien ligt de verantwoordelijkheid weer bij het eilandbestuur, met de Rijksvertegenwoordiger en de ILT op de achtergrond.

Sluiting stortplaats vervroegd

In een recent bestuursakkoord is afgesproken dat de stortplaats in 2028 moet sluiten, twee jaar eerder dan gepland. De ILT noemt dat haalbaar, maar alleen als het OLB samen met het Rijk sneller en doelgerichter handelt. Waarschijnlijk zal een groot deel van het afval van het eiland moeten worden afgevoerd.

De inspectie gaf in de briefing aan dat zij de Kamer nu opnieuw informeert omdat eerdere waarschuwingen onvoldoende tot blijvende verbeteringen hebben geleid. Kamerleden spraken hun frustratie uit over het tempo en willen in het komende debat druk uitoefenen op het kabinet en het eilandbestuur om de problemen definitief aan te pakken.