De vraag wie het eerst Papiaments sprak is niet precies te achterhalen. Maar het tijdstip is wel bekend. Dertig dagen na de kruisiging van de zoon Gods kwam de heilige Geest naar de aarde en ‘er verschenen een soort vlammen, die zich als vuurtongen verspreidden en zich op ieder van hen neerzetten, en allen werden vervuld van de heilige Geest en begonnen op luide toon te spreken in vreemde talen, zoals hun door de Geest werd ingegeven’, vertelt Handelingen. Eentje besloot die dag om Papiaments te spreken.
Een logisch klinkend verhaal.
Een andere theorie is dat de eerste Papiamentssprekende mevrouw of meneer zo’n 85 kilometer ten zuiden van Bagdad woonde. Deze persoon was een van de bouwers van de toren van Babylon. Volgens Genesis spraken alle mensen aanvankelijk één taal. Maar de bewoners van die stad kregen het in hun bol en besloten een enorme stad en een toren te bouwen. Die toren moest tot de hemel reiken om hun macht en goddelijkheid te bewijzen. God strafte de bouwers voor hun hoogmoed. Hij greep in door de taal te verwarren. Omdat ze elkaar niet meer begrepen, stopten ze met de bouw en verspreidden ze zich over de hele wereld.
Dat de Bijbel ons twee versies voorschotelt, is ook verwarrend.
Nog afgezien van het feit dat het sowieso handiger was geweest als we nog steeds allemaal, van Sittard tot Shanghai, dezelfde taal zouden spreken. Of dat nu Papiaments of Fries is.
Helaas, de werkelijkheid is anders.
En daar zit de Onderwijsraad nu jaren later mee in haar maag. In een dik rapport, 211 pagina’s, als je de beknopte samenvatting niet meetelt, met als titel Onderwijs in Caribisch Nederland, komt de raad tot de conclusie dat kinderen en jongeren op Bonaire, Saba en Sint Eustatius recht hebben op goed onderwijs. ‘Net als hun leeftijdgenoten in de rest van Nederland.’
Volgens de raad wordt in Caribisch Nederland onderwijs gegeven in ‘een kleinschalige, eilandelijke omgeving op grote afstand van het Europese deel van Nederland.’
Door die afgelegen ligging hebben ‘onderwijsorganisaties beperkter toegang tot de instrumenten, hulpbronnen en ondersteuning uit Europees Nederland waartoe onderwijsorganisaties in Europees Nederland wel toegang hebben.’
De raad heeft over dit probleem nagedacht en adviseert het ministerie:
‘Om deze gelijke verantwoordelijkheid waar te maken, adviseert de raad een gerichte benadering te ontwikkelen, waarmee beter kan worden ingespeeld op de specifieke omstandigheden op Bonaire, Saba en Sint Eustatius.’
Ook lijkt het de raad verstandig om rekening te houden met de ‘verschillende toekomstpaden van jongeren.’
Onderwijsbestuurders en schoolleiders kunnen baat hebben bij management development programma’s, inwerkprogramma’s en een ondersteuningsbureau.
En dan hebben we het nog niet eens over welke taal waarvoor gebruikt kan worden.
Papiaments, Nederlands, Engels, Spaans – ze komen allemaal voorbij in de klas.
Allemaal de schuld van Pinksteren en/of die toren.
Vandaag zitten we nog met ruim 7000 talen op aarde. Iedere veertig dagen verdwijnt er ergens op de wereld een taal. Als we dit feit voor waar aannemen, betekent het dat in de afgelopen tien jaar ruim 90 talen het loodje hebben gelegd.
Je kunt je natuurlijk afvragen of het erg is als er een taal verdwijnt. Maar het is verstandig om eerst even om je heen te kijken voor je deze vraag stelt. Als een volk geen leger heeft, is taal vaak het wapen dat overblijft in de strijd voor het eigene.
Noot: https://www.onderwijsraad.nl/documenten/2026/04/13/onderwijs-in-caribisch-nederland
Auke van der Berg schrijft sinds 2015 op zijn persoonlijke blog Ikki’s eiland waar hij inmiddels ruim 800 verhalen heeft gedeeld. Zijn eerste boek ‘Ikki’s eiland. De horzel van het koninkrijk I.
